Không nên thay toàn bộ thức ăn thô xanh quen thuộc bằng thức ăn ủ chua ngay trong những bữa đầu khi đàn bò chưa từng sử dụng loại thức ăn này. Hướng dẫn kỹ thuật về thức ăn ủ chua cho gia súc khuyến cáo cần tập cho vật nuôi ăn bằng cách phối hợp với nguồn thức ăn thô xanh đang sử dụng và tăng dần khi đàn đã thích nghi. Cách chuyển từng bước cũng giúp người nuôi quan sát khả năng tiếp nhận thức ăn mới và phát hiện sớm những bất thường.
Gia đình tôi vừa chuẩn bị được một lượng thức ăn ủ chua để chủ động nguồn thức ăn cho đàn bò và muốn sử dụng thường xuyên thay cho một phần cỏ tươi. Đàn bò trước đây chủ yếu ăn cỏ và chưa quen với thức ăn ủ chua nên tôi định thay toàn bộ cỏ bằng thức ăn mới ngay từ những bữa đầu để bò nhanh thích nghi. Cách chuyển khẩu phần như vậy có phù hợp không?
Kiểm tra thức ăn trước khi đưa vào máng
Trước mỗi lần sử dụng, cần kiểm tra màu sắc, mùi và trạng thái của thức ăn ủ chua thay vì mặc định thức ăn lấy từ hố hoặc túi ủ đều đạt chất lượng. Nếu thức ăn chuyển màu đen, xuất hiện nấm mốc, thối hỏng hoặc có dấu hiệu bất thường thì không nên tận dụng cho bò ăn. Sau khi lấy thức ăn, phần còn lại cũng cần được che kín để hạn chế không khí xâm nhập làm giảm chất lượng khối ủ.
Tập cho bò ăn từng bước
Trong những ngày đầu, thức ăn ủ chua nên được phối hợp với nguồn thức ăn thô xanh mà bò đã quen sử dụng. Khi bò tiếp nhận tốt, không xuất hiện bất thường về sức ăn và tiêu hóa, lượng thức ăn mới có thể được điều chỉnh tăng dần theo khẩu phần phù hợp. Không nên vì bò ăn ngon trong một bữa mà lập tức chuyển toàn bộ khẩu phần sang thức ăn ủ chua ở bữa tiếp theo.
Không coi thức ăn ủ chua là toàn bộ khẩu phần
Thức ăn ủ chua thuộc nhóm thức ăn thô và có thể giúp chủ động nguồn thức ăn cho gia súc, đặc biệt trong những giai đoạn nguồn thức ăn xanh khan hiếm. Tuy nhiên, khẩu phần của bò cần được cân đối theo nhu cầu dinh dưỡng, giai đoạn sinh trưởng và mục đích nuôi, trong đó có thể bao gồm thức ăn thô, thức ăn tinh và thức ăn bổ sung phù hợp. Việc có sẵn nhiều thức ăn ủ chua không đồng nghĩa có thể bỏ qua yêu cầu cân đối khẩu phần.
Theo dõi khả năng ăn và nhai lại
Khi bắt đầu nguồn thức ăn mới, cần quan sát lượng thức ăn bò thực sự sử dụng, trạng thái nhai lại, phân và biểu hiện của từng con. Nếu bò giảm ăn rõ rệt, chướng bụng, tiêu chảy hoặc có dấu hiệu rối loạn tiêu hóa, cần dừng việc tăng nhanh lượng thức ăn mới và kiểm tra nguyên nhân. Trường hợp biểu hiện nặng hoặc kéo dài, nên liên hệ nhân viên thú y thay vì tự dùng thuốc khi chưa xác định tình trạng cụ thể.
Không tăng thức ăn tinh để bù khi bò chưa quen
Nếu bò chưa ăn tốt thức ăn ủ chua, không nên tự tăng mạnh lượng thức ăn tinh với mục tiêu bù phần thức ăn thô bị thiếu. Các tài liệu kỹ thuật về chăn nuôi đại gia súc lưu ý việc bổ sung thức ăn tinh không đúng kỹ thuật có thể liên quan đến rối loạn tiêu hóa. Khẩu phần cần được cân đối tổng thể thay vì điều chỉnh riêng một thành phần theo cảm tính.
Giữ nguồn nước uống sạch và đầy đủ
Bò cần được tiếp cận nguồn nước uống sạch trong quá trình sử dụng khẩu phần mới cũng như trong suốt thời gian nuôi. Máng ăn và máng uống cần được vệ sinh, đồng thời thức ăn thừa có dấu hiệu hư hỏng không nên tiếp tục để trong máng. Quản lý thức ăn tốt phải đi cùng điều kiện chuồng nuôi và nước uống phù hợp mới giúp đàn duy trì sức khỏe và khả năng sử dụng dinh dưỡng.
Tóm lại, bò mới tập ăn thức ăn ủ chua không nên được chuyển ngay từ cỏ tươi sang toàn bộ thức ăn mới trong một bước. Người nuôi cần kiểm tra chất lượng khối ủ, phối hợp thức ăn ủ chua với thức ăn thô xanh quen thuộc và tăng dần khi đàn thích nghi, đồng thời theo dõi sức ăn, nhai lại và trạng thái phân. Khẩu phần cuối cùng vẫn cần được cân đối theo nhóm bò và mục đích chăn nuôi thay vì lấy một loại thức ăn làm giải pháp duy nhất.