Cá chim vây vàng tại Khánh Hòa đang được định hướng phát triển theo quy mô công nghiệp, sạch bệnh, nhằm phục vụ nghề nuôi biển bền vững và đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường trong nước, xuất khẩu. Lớp tập huấn tại xã Vạn Hưng cho thấy khâu giống đang trở thành điểm then chốt của chuỗi giá trị. Nếu giống không đồng đều, hao hụt cao, người nuôi khó kiểm soát chi phí và khó mở rộng sản xuất hàng hóa ổn định.
Con giống quyết định sức cạnh tranh nghề nuôi biển
Trung tâm Khuyến nông tỉnh Khánh Hòa phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Nuôi trồng Hải sản miền Bắc và Trung tâm Dịch vụ, sự nghiệp công xã Vạn Hưng tổ chức tập huấn trong khuôn khổ dự án "Xây dựng mô hình sản xuất giống cá chim vây vàng quy mô công nghiệp, sạch bệnh phục vụ phát triển bền vững nghề nuôi biển". Hoạt động có sự tham gia của 20 hộ dân có nhu cầu trong xã.
Về thị trường, điều này rất quan trọng vì cá chim vây vàng có giá trị kinh tế cao, được ưa chuộng nhờ thịt thơm ngon và tốc độ tăng trưởng nhanh. Tuy nhiên, muốn biến lợi thế thành sản phẩm hàng hóa ổn định, vùng nuôi phải có nguồn giống khỏe, đồng đều và sạch bệnh. Nếu giống yếu, tỷ lệ hao hụt cao trong giai đoạn ương hoặc nuôi thương phẩm, chi phí sản xuất sẽ tăng, kéo theo rủi ro về giá thành và lợi nhuận.
Quy trình công nghiệp giúp giảm rủi ro đầu vào
Nội dung tập huấn tập trung vào quy trình sản xuất giống cá chim vây vàng quy mô công nghiệp, từ tuyển chọn, nuôi vỗ thành thục cá bố mẹ, ấp trứng, thụ tinh, vận chuyển trứng đến ương cá bột lên cá hương, cá giống. Các giải pháp an toàn cho cá giống sạch bệnh và kỹ thuật phòng trị bệnh trong giai đoạn ương cũng được trao đổi chi tiết.
Ở góc độ chuỗi thị trường, quy trình giống công nghiệp giúp chuẩn hóa khâu đầu vào. Khi con giống có chất lượng ổn định, người nuôi có thể chủ động kế hoạch thả giống, dự tính mật độ, kiểm soát tỷ lệ sống và lên lịch thu hoạch phù hợp hơn. Đây là điều kiện để doanh nghiệp thu mua hoặc cơ sở chế biến có thể xây dựng kế hoạch nguồn hàng.
Ngược lại, nếu khâu giống còn phụ thuộc vào nguồn nhỏ lẻ, không kiểm soát tốt dịch bệnh, toàn bộ chuỗi nuôi biển sẽ khó mở rộng theo chuẩn hàng hóa lớn.
Nuôi biển cần dữ liệu và dịch vụ kỹ thuật
Người dân tại lớp tập huấn đã trao đổi nhiều vấn đề thực tế như hiện tượng cá chết hao hụt trong giai đoạn ương từ cá bột lên cá hương, cũng như cách xử lý nguồn nước khi thời tiết thay đổi thất thường. Những vướng mắc này cho thấy nuôi cá biển không chỉ cần giống tốt mà còn cần dịch vụ kỹ thuật đi kèm.
Đối với thị trường, rủi ro kỹ thuật luôn được quy đổi thành chi phí. Khi tỷ lệ sống thấp, thời gian nuôi kéo dài hoặc cá không đồng đều cỡ, người nuôi sẽ khó đạt mức giá kỳ vọng. Nếu nhiều hộ gặp rủi ro cùng lúc, nguồn cung cho thị trường cũng thiếu ổn định.
Khánh Hòa cần gắn sản xuất giống sạch bệnh với hệ thống tư vấn kỹ thuật sau bán giống. Cơ sở giống, cán bộ khuyến nông và hộ nuôi cần chia sẻ dữ liệu về môi trường nước, tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng và tình hình dịch bệnh để giảm rủi ro cho cả vùng nuôi.
Chuỗi giống sạch bệnh mở đường xuất khẩu
Nguồn khuyến nông nhấn mạnh mục tiêu lâu dài là sản xuất cá chim thương phẩm thành hàng hóa quy mô lớn, công nghiệp, đồng bộ, an toàn, hiệu quả, bền vững và bảo vệ môi trường sinh thái; tạo ra sản phẩm có thương hiệu, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.
Đây là định hướng phù hợp khi thị trường thủy sản ngày càng coi trọng an toàn dịch bệnh, chất lượng đồng đều và khả năng truy xuất. Nếu con giống sạch bệnh được kiểm soát tốt từ đầu, cá thương phẩm sẽ có nền tảng thuận lợi hơn để đi vào kênh tiêu thụ cao cấp.
Trong thời gian tới, Khánh Hòa cần xem giống sạch bệnh là điểm khởi đầu của chuỗi giá trị cá chim vây vàng. Khi giống, kỹ thuật nuôi, dữ liệu vùng nuôi và liên kết tiêu thụ được tổ chức đồng bộ, cá chim vây vàng mới có thể mở rộng bền vững, giảm rủi ro chi phí và nâng sức cạnh tranh trên thị trường.