Không nên tạt ngay thuốc khử trùng hoặc thuốc trị bệnh xuống toàn bộ ao chỉ vì xuất hiện cá chết rải rác sau mưa. Cá chết có thể liên quan đến thiếu oxy, biến động nhiệt độ, độ chua kiềm, chất lượng nước, khí độc, nguồn nước bên ngoài hoặc bệnh. Nếu chưa xác định nguyên nhân, xử lý hóa chất theo cảm tính có thể không giải quyết đúng vấn đề và còn làm môi trường ao biến động thêm.
Gia đình tôi nuôi cá ao. Sau đợt mưa lớn, một số cá bắt đầu chết rải rác, những con còn lại có lúc bơi chậm và ăn kém. Tôi lo ao xuất hiện mầm bệnh nên định mua thuốc khử trùng hoặc thuốc trị bệnh tạt xuống toàn bộ ao ngay để ngăn cá chết thêm. Trong trường hợp chưa biết rõ nguyên nhân, tôi có nên xử lý như vậy không?
Thu gom cá chết và quan sát đàn còn lại
Cá chết cần được vớt khỏi ao càng sớm càng tốt và xử lý phù hợp, không để phân hủy trong nước hoặc vứt ra kênh, mương, nguồn nước chung. Đồng thời cần ghi nhận thời điểm cá chết, số lượng, kích cỡ và những biểu hiện bất thường quan sát được.
Với đàn còn lại, cần theo dõi khả năng bơi, bắt mồi, vị trí tập trung trong ao, biểu hiện nổi đầu, màu sắc mang, da và những dấu hiệu bất thường có thể nhìn thấy. Những thông tin này giúp cán bộ chuyên môn đánh giá tình trạng chính xác hơn.
Kiểm tra môi trường trước khi nghĩ đến thuốc
Sau mưa lớn, môi trường ao có thể thay đổi nhanh. Nếu có điều kiện, cần kiểm tra oxy hòa tan, độ chua kiềm, nhiệt độ, màu nước và các chỉ tiêu liên quan đến chất lượng nước. Đặc biệt cần chú ý vào sáng sớm, thời điểm oxy trong ao có thể xuống thấp.
Nếu cá có biểu hiện thiếu oxy, cần ưu tiên tăng cường sục khí, quạt nước hoặc các biện pháp tạo oxy phù hợp. Lượng thức ăn nên giảm theo sức ăn thực tế của cá, tránh thức ăn dư thừa tiếp tục làm chất lượng nước xấu đi.
Không tự xác định cá chết là do vi khuẩn
Cá chết rải rác không đồng nghĩa chắc chắn ao đã xuất hiện bệnh do vi khuẩn. Các biểu hiện bên ngoài đôi khi giống nhau trong nhiều tình trạng khác nhau. Vì vậy, không nên tự dùng kháng sinh, thuốc thú y thủy sản hoặc phối trộn nhiều hóa chất khi chưa xác định tác nhân.
Nếu nghi có bệnh, cần lấy mẫu và kiểm tra theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn. Việc sử dụng thuốc chỉ nên thực hiện khi có căn cứ phù hợp về nguyên nhân, sản phẩm được phép sử dụng và cách dùng đúng quy định.
Tránh thay đổi môi trường quá mạnh cùng một lúc
Không nên vừa thay lượng lớn nước, vừa tạt nhiều hóa chất, vừa thay đổi mạnh chế độ cho ăn trong cùng một thời điểm nếu chưa biết yếu tố nào đang gây cá chết. Quá nhiều biện pháp can thiệp đồng thời có thể khiến cá tiếp tục bị stress và làm khó xác định nguyên nhân.
Nguồn nước cấp cũng cần được kiểm tra trước khi đưa vào ao. Sau mưa, nước bên ngoài có thể mang bùn, chất hữu cơ hoặc những yếu tố bất lợi khác nên không nên cấp trực tiếp với lượng lớn theo cảm tính.
Khi nào cần báo cán bộ chuyên môn?
Khi cá tiếp tục chết, số lượng chết tăng, nhiều con có biểu hiện bất thường giống nhau, cá nổi đầu kéo dài hoặc môi trường nước có thay đổi rõ rệt, cần liên hệ cán bộ chuyên môn để kiểm tra. Trường hợp nghi dịch bệnh, việc báo sớm giúp xác định nguyên nhân và hạn chế nguy cơ lây lan sang khu vực nuôi khác.
Tóm lại, cá chết rải rác sau mưa không nên được xử lý bằng cách tạt thuốc khử trùng hoặc thuốc trị bệnh ngay khi chưa xác định nguyên nhân. Người nuôi cần thu gom cá chết, kiểm tra môi trường, tăng oxy khi cần, giảm thức ăn theo sức ăn và theo dõi đàn. Nếu tình trạng tiếp diễn, cần có cán bộ chuyên môn kiểm tra trước khi sử dụng thuốc hoặc hóa chất.