Ngày 16/06/2026, kiểm tra đồng ruộng tại xã Long Phú, thành phố Cần Thơ ghi nhận ốc bươu vàng gây hại khoảng 268 héc-ta lúa Hè Thu, mật độ 2 - 5 con trên một mét vuông. Phần lớn diện tích bị ảnh hưởng nằm ở trà lúa mới gieo sạ, khi cây còn non và dễ bị cắn đứt. Ngành chuyên môn yêu cầu thu gom ốc, ổ trứng, chắn cửa lấy nước và tăng thăm đồng ngay từ đầu vụ.

• Hà Nội cảnh báo ốc bươu vàng gây hại lúa Mùa mới cấy tại xã Hòa Phú cuối tháng sáu
• Cần Thơ cảnh báo nguy cơ rầy nâu và bệnh đạo ôn trên lúa Hè Thu, khuyến cáo nông dân tăng cường thăm đồng ruộng
• Cần Thơ hợp tác với CSIRO thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao giá trị ngành thủy sản

268 héc-ta lúa đã xuất hiện ốc bươu vàng

Theo Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Long Phú, đến giữa tháng 06/2026, toàn xã đã xuống giống hơn 3.550 héc-ta lúa Hè Thu, hoàn thành kế hoạch sản xuất. Trong đó, hơn 2.530 héc-ta đang ở giai đoạn mạ và khoảng 1.020 héc-ta bước vào đẻ nhánh. Các giống được gieo trồng chủ yếu gồm OM18, OM5451 và VNR98. Qua khảo sát thực tế, phần lớn diện tích lúa sinh trưởng tốt, nhưng ốc bươu vàng đã xuất hiện trên khoảng 268 héc-ta, mật độ phổ biến 2 - 5 con trên một mét vuông. Mức độ ghi nhận cho thấy sinh vật gây hại đã hiện diện trên đồng ruộng, cần được xử lý sớm trước khi mật số tiếp tục tăng. Trà lúa mới gieo sạ là khu vực cần ưu tiên kiểm tra vì cây còn nhỏ, khả năng phục hồi sau khi bị ốc cắn phá thấp hơn lúa đã đẻ nhánh.

Lúa non dễ bị cắn đứt thân và lá

Ốc bươu vàng gây hại rõ nhất trong giai đoạn lúa mới gieo sạ hoặc mạ non. Chúng thường cắn ngang gốc, thân và lá non, khiến cây bị đứt, nổi trên mặt nước hoặc mất từng khoảng trong ruộng. Khi mật độ cao, nông dân phải gieo dặm, làm tăng chi phí giống, công lao động và có thể khiến lúa phát triển không đồng đều. Tài liệu kỹ thuật của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho biết mức độ gây hại tăng theo kích thước của ốc, trong khi lúa lớn dần sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn. Vì vậy, khoảng thời gian đầu sau gieo sạ có ý nghĩa quyết định đối với việc hạn chế thiệt hại. Nông dân cần đi kiểm tra trực tiếp trong ruộng, quan sát các khoảng lúa bị khuyết, thân cây bị cắn ngang, ốc non dưới nước và những ổ trứng màu hồng bám trên cọc, cỏ hoặc thành bờ.

Nguồn nước có thể đưa ốc vào ruộng mới gieo

Ốc bươu vàng có thể phát tán theo dòng nước từ kênh, mương và ruộng lân cận. Tại Long Phú, việc lấy nước phục vụ lúa Hè Thu cần được kiểm soát đồng thời với theo dõi độ mặn, bởi mỗi lần đưa nước vào ruộng cũng có thể tạo đường cho ốc non và ốc trưởng thành xâm nhập. Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã khuyến cáo đặt lưới chắn tại các cửa lấy nước, làm đất bằng phẳng và vệ sinh đồng ruộng để giảm nơi trú ẩn, sinh sản của ốc. Những khu vực trũng, giữ nước lâu hoặc có nhiều cỏ ven bờ thường cần được kiểm tra kỹ hơn. Các chuyên gia khuyến nông cũng lưu ý việc xử lý riêng lẻ từng ruộng khó mang lại hiệu quả bền vững, do ốc có thể tiếp tục di chuyển qua hệ thống kênh rạch. Vì vậy, việc thu gom cần được thực hiện đồng loạt giữa các hộ trong cùng cánh đồng.

Ưu tiên bắt ốc và thu gom ổ trứng

Biện pháp trước mắt tại Long Phú là tổ chức bắt ốc, thu gom ổ trứng vào sáng sớm hoặc chiều mát, khi ốc hoạt động rõ và dễ phát hiện. Nông dân có thể tạo các rãnh nhỏ trong ruộng để gom ốc khi rút nước, dùng lá chuối, lá đu đủ hoặc vật liệu thực vật làm mồi dẫn dụ. Mực nước trên ruộng cần được giữ thấp trong giai đoạn lúa non nhằm hạn chế khả năng di chuyển và cắn phá của ốc. Tại cửa lấy nước, lưới chắn phải được kiểm tra thường xuyên để tránh bị rách hoặc tắc nghẽn. Ngành chuyên môn khuyến khích quản lý tổng hợp, giảm phụ thuộc vào thuốc hóa học để bảo vệ sinh vật có lợi và môi trường đồng ruộng. Chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi thật cần thiết, đúng danh mục, đúng liều lượng và tránh để thuốc ảnh hưởng khu vực nuôi thủy sản hoặc nguồn nước chung.

Nhiệm vụ của xã Long Phú trong những ngày tới là tiếp tục kiểm tra 268 héc-ta đã ghi nhận ốc, xác định các điểm mật độ cao và huy động nông dân xử lý đồng loạt. Kiểm soát tốt ngay giai đoạn mạ sẽ giúp hạn chế phải gieo dặm và bảo vệ tiến độ vụ Hè Thu.