Không nên vội bón phân cho cây ăn quả ngay khi nước vừa rút nếu đất quanh vùng rễ vẫn còn bão hòa nước. Sau thời gian ngập, bộ rễ có thể bị thiếu oxy, suy yếu hoặc tổn thương nên khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng chưa trở lại bình thường. Việc cần ưu tiên lúc này là thoát nước, tạo điều kiện cho đất thông thoáng và đánh giá tình trạng cây trước khi bổ sung dinh dưỡng.
Vườn cây ăn quả của gia đình tôi vừa bị ngập sau đợt mưa lớn. Nước đã bắt đầu rút nhưng đất quanh gốc vẫn rất ướt, một số cây có biểu hiện lá vàng và kém tươi. Tôi lo cây bị mất dinh dưỡng nên định bón phân ngay để cây nhanh phục hồi. Trong tình trạng này, tôi có nên bón phân khi đất còn ướt không?
Thoát nước là việc cần làm trước
Cần khẩn trương khơi thông rãnh, mương và những vị trí thoát nước trong vườn, không để nước tiếp tục đọng quanh gốc. Với những vị trí đất thấp hoặc thoát nước chậm, cần theo dõi thường xuyên để tránh cây bị ngập trở lại nếu tiếp tục có mưa.
Sau khi nước rút, không nên tác động mạnh vào vùng rễ khi đất còn nhão. Việc đi lại, xới đất hoặc sử dụng máy móc khi đất quá ướt có thể làm đất bị nén và gây thêm tổn thương cho bộ rễ.
Không thấy vàng lá là bón phân ngay
Lá vàng hoặc cây kém tươi sau ngập không đồng nghĩa chắc chắn cây đang thiếu phân. Bộ rễ thiếu oxy hoặc bị tổn thương cũng có thể khiến khả năng hút nước và dinh dưỡng giảm, từ đó làm phần trên của cây biểu hiện suy yếu.
Vì vậy, không nên tăng phân đạm hoặc phối trộn nhiều loại phân với mục đích làm cây xanh nhanh. Khi bộ rễ chưa phục hồi, lượng phân bổ sung không đúng thời điểm có thể không được cây hấp thu hiệu quả và tạo thêm áp lực cho vùng rễ.
Kiểm tra cây sau khi đất bắt đầu ráo
Khi vườn đã tiêu nước, cần kiểm tra gốc, rễ, thân, cành và tán cây. Những cành bị gãy, dập nát hoặc phần cây hư hỏng cần được xử lý phù hợp. Đồng thời theo dõi xem cây có tiếp tục vàng lá, rụng lá, héo hoặc xuất hiện dấu hiệu thối ở vùng gốc hay không.
Không tự sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hoặc chất xử lý đất chỉ vì lo ngập nước sẽ làm phát sinh bệnh. Nếu xuất hiện triệu chứng nghi bệnh ở rễ, gốc hoặc thân, cần xác định nguyên nhân trước khi lựa chọn biện pháp xử lý.
Chỉ bổ sung dinh dưỡng khi cây và đất đã phù hợp
Sau khi đất đã thoát nước, độ ẩm giảm và bộ rễ có điều kiện hoạt động trở lại, nhà vườn mới cân nhắc chế độ dinh dưỡng phù hợp với từng loại cây và tình trạng thực tế. Không có một công thức phân bón chung cho mọi vườn sau ngập.
Nếu cây còn yếu, việc phục hồi cần thực hiện từng bước thay vì cố thúc cây bằng lượng phân lớn. Đồng thời cần tiếp tục duy trì hệ thống thoát nước vì một đợt mưa mới có thể khiến vùng rễ tiếp tục chịu ngập.
Khi nào cần báo cán bộ chuyên môn?
Nếu cây tiếp tục héo hoặc vàng lá nhanh sau khi nước đã rút, vùng gốc có dấu hiệu thối, rễ chuyển màu bất thường, cây chết rải rác hoặc nhà vườn không xác định được nguyên nhân, nên liên hệ cán bộ chuyên môn để kiểm tra. Không nên liên tục thay đổi phân bón, thuốc hoặc chất xử lý khi chưa biết vấn đề chính nằm ở bộ rễ, môi trường đất hay tác nhân gây bệnh.
Tóm lại, cây ăn quả vừa trải qua ngập úng không nên được bón phân ngay chỉ vì xuất hiện vàng lá hoặc sinh trưởng yếu. Việc ưu tiên là tiêu nước nhanh, giữ vùng rễ thông thoáng, kiểm tra mức độ tổn thương và theo dõi khả năng phục hồi. Chỉ bổ sung dinh dưỡng khi điều kiện đất và bộ rễ đã phù hợp.