Không nên quyết định tiêm vắc xin chỉ dựa vào việc đã đến ngày trong lịch. Vắc xin là biện pháp quan trọng để chủ động phòng bệnh cho đàn gia cầm, nhưng trước khi sử dụng cần đánh giá tình trạng sức khỏe của đàn, điều kiện chuồng nuôi và yêu cầu của từng loại vắc xin. Nếu đàn vừa chịu tác động của mưa kéo dài và đã xuất hiện những con có biểu hiện khác thường, việc cần làm trước là kiểm tra nguyên nhân.
Đàn gà của gia đình tôi đến lịch tiêm vắc xin nhưng những ngày vừa qua mưa kéo dài, nhiệt độ thay đổi, nền khu vực chăn nuôi từng bị ẩm. Hiện phần lớn gà vẫn ăn uống bình thường nhưng một số con có vẻ kém linh hoạt hơn trước. Tôi lo nếu hoãn sẽ ảnh hưởng lịch phòng bệnh, còn tiêm ngay lại sợ đàn đang bị stress. Tôi có nên tiếp tục tiêm vắc xin đúng lịch không?
Kiểm tra sức khỏe đàn trước khi tiêm
Cần quan sát khả năng ăn uống, vận động, tiếng thở, phân và trạng thái lông của đàn. Những con ủ rũ, bỏ ăn, khó thở, tiêu chảy hoặc có biểu hiện nghi mắc bệnh cần được tách theo dõi và không nên tự xử lý bằng cách tiêm vắc xin với mục đích chữa bệnh.
Vắc xin dùng để tạo miễn dịch chủ động đối với bệnh cụ thể, không phải thuốc điều trị cho đàn đang mắc bệnh. Nếu số gà có biểu hiện bất thường tăng lên hoặc xuất hiện gà chết không rõ nguyên nhân, cần báo cán bộ thú y để kiểm tra trước khi tiếp tục kế hoạch phòng bệnh.
Khắc phục điều kiện chuồng nuôi
Sau mưa kéo dài, cần kiểm tra nền chuồng, chất độn, máng ăn, máng uống, hệ thống thông khí và những vị trí nước có thể thấm hoặc chảy vào. Chất độn quá ướt cần được xử lý phù hợp, thức ăn ẩm mốc phải loại bỏ và nước uống phải bảo đảm sạch.
Chuồng cần khô ráo, thông thoáng nhưng không để gió lùa trực tiếp vào đàn. Không nên đóng kín hoàn toàn chuồng với suy nghĩ giữ ấm sẽ giúp gà khỏe hơn, bởi độ ẩm và khí độc tích tụ cũng có thể làm môi trường chăn nuôi xấu đi.
Không tự ý thay đổi cách dùng vắc xin
Nếu đàn đủ điều kiện tiêm phòng, phải sử dụng đúng loại vắc xin, đúng đối tượng, đường dùng, liều lượng và hướng dẫn bảo quản. Không tự tăng liều, tiêm bù nhiều loại cùng lúc hoặc thay đổi đường sử dụng chỉ vì lịch phòng bệnh bị chậm.
Vắc xin cần được bảo quản đúng điều kiện từ khi tiếp nhận đến lúc sử dụng. Vắc xin bảo quản sai nhiệt độ, hết hạn hoặc có biểu hiện bất thường không nên tiếp tục dùng.
Nếu phải hoãn, cần lập lại lịch phù hợp
Khi đàn đang có biểu hiện sức khỏe không ổn định, không nên cố tiêm chỉ để giữ đúng ngày đã định. Tuy nhiên, hoãn tiêm cũng không có nghĩa là bỏ luôn mũi phòng bệnh. Người nuôi cần trao đổi với cán bộ thú y hoặc đơn vị cung cấp vắc xin để xác định thời điểm sử dụng lại phù hợp với loại vắc xin, tuổi đàn và chương trình phòng bệnh đang áp dụng.
Không nên tự ấn định một khoảng thời gian hoãn giống nhau cho mọi đàn gà. Khả năng phục hồi sau stress, tình trạng dịch tễ và yêu cầu của từng loại vắc xin có thể khác nhau.
Không dùng kháng sinh thay cho vắc xin
Khi thấy một số con kém linh hoạt sau mưa, không nên pha kháng sinh cho toàn đàn để "ổn định sức khỏe" rồi mới tiêm vắc xin. Kháng sinh không thay thế được chương trình tiêm phòng đối với bệnh do vi rút và việc sử dụng không đúng chỉ định còn làm tăng nguy cơ sử dụng thuốc không hợp lý.
Nếu nghi đàn mắc bệnh, cần xác định nguyên nhân trước khi điều trị. Với bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, việc phát hiện sớm, cách ly và báo cán bộ thú y có ý nghĩa quan trọng hơn việc tự mua thuốc xử lý.
Khi nào cần báo cán bộ thú y?
Nếu nhiều gà đồng loạt giảm ăn, ủ rũ, khó thở, tiêu chảy, sưng phù, có biểu hiện thần kinh hoặc chết bất thường, cần tạm dừng kế hoạch tiêm và báo cán bộ thú y. Không bán chạy, giết mổ hoặc đưa gia cầm nghi mắc bệnh ra khỏi khu nuôi.
Tóm lại, đàn gà vừa trải qua mưa kéo dài không phải mặc nhiên phải hoãn tiêm vắc xin, nhưng cũng không nên tiêm bằng mọi giá chỉ để đúng lịch. Cần kiểm tra sức khỏe đàn và điều kiện chuồng trước; nếu đàn ổn định thì thực hiện chương trình phòng bệnh đúng hướng dẫn, còn khi xuất hiện biểu hiện bất thường cần xác định nguyên nhân và tham khảo cán bộ thú y trước khi tiêm.