An Giang đặt mục tiêu xuất khẩu ít nhất 1 triệu tấn gạo trong năm 2026, đạt kim ngạch khoảng 350 - 370 triệu đô la Mỹ, cao hơn năm trước. Quy mô sản xuất lớn và định hướng phát triển lúa chất lượng cao tạo lợi thế cho địa phương. Tuy nhiên, chi phí đầu vào tăng, liên kết giữa hợp tác xã với doanh nghiệp chưa ổn định và yêu cầu thị trường ngày càng khắt khe vẫn gây sức ép lên người trồng lúa.

• Từ ao nuôi đến bàn ăn quy trình chế biến cá tra đạt chuẩn xuất khẩu diễn ra như thế nào
• Báo cáo biến động giá gạo tháng 01/2026
• Báo cáo biến động giá gạo tháng 01/2025

Quy mô lớn tạo nền tảng cho xuất khẩu

An Giang là một trong những vùng sản xuất lúa gạo lớn của cả nước, có hệ thống thủy lợi tương đối hoàn chỉnh và khả năng tổ chức sản xuất từ hai đến ba vụ mỗi năm. Trong giai đoạn 2021 - 2025, tổng sản lượng lúa của tỉnh đạt hơn 43 triệu tấn, trong đó lúa chất lượng cao chiếm từ 50% trở lên.

Năm 2025, tỉnh xuất khẩu hơn 1 triệu tấn gạo, đạt giá trị khoảng 320 triệu đô la Mỹ. Trên nền tảng này, ngành công thương đặt mục tiêu năm 2026 tiếp tục xuất khẩu từ 1 triệu tấn trở lên, đồng thời nâng kim ngạch lên khoảng 350 - 370 triệu đô la Mỹ.

Nguồn nguyên liệu lớn giúp doanh nghiệp chủ động hơn khi thực hiện các hợp đồng xuất khẩu và duy trì công suất nhà máy. Tuy nhiên, lợi thế sản lượng chỉ được chuyển thành giá trị cao khi cơ cấu giống, chất lượng hạt và tiến độ giao hàng phù hợp với nhu cầu từng thị trường.

Giá trị xuất khẩu chịu sức ép cạnh tranh

Mục tiêu tăng kim ngạch nhanh hơn sản lượng cho thấy An Giang đang hướng tới nâng giá trị bình quân của gạo xuất khẩu, thay vì chỉ gia tăng khối lượng. Gạo thơm, gạo chất lượng cao, sản phẩm giảm phát thải và gạo có truy xuất nguồn gốc có khả năng tiếp cận phân khúc tốt hơn so với gạo hàng hóa phổ thông.

Dù vậy, thị trường gạo thế giới luôn chịu tác động từ nguồn cung, chính sách xuất khẩu của các quốc gia sản xuất lớn và nhu cầu nhập khẩu tại từng thời điểm. Khi giá quốc tế giảm hoặc người mua trì hoãn ký hợp đồng, doanh nghiệp có thể thận trọng hơn trong thu mua nguyên liệu.

Người trồng lúa thường chịu ảnh hưởng trước vì sản phẩm phải bán ngay sau thu hoạch nếu không có hệ thống sấy và kho bảo quản. Những vùng chưa ký hợp đồng với doanh nghiệp dễ phụ thuộc vào thương lái, trong khi chất lượng lúa có thể giảm nếu thu hoạch gặp mưa hoặc chậm được vận chuyển đến cơ sở chế biến.

Liên kết tiêu thụ còn thiếu ổn định

Ngành nông nghiệp An Giang đánh giá liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân vẫn chưa thật sự bền vững. Một số chuỗi sản xuất chưa thống nhất được cơ chế xác định giá, tiêu chuẩn đầu vào hoặc trách nhiệm thu mua khi thị trường biến động.

Nếu giá bên ngoài tăng, người dân có thể bán cho thương lái thay vì giao theo thỏa thuận. Ngược lại, khi giá giảm hoặc chất lượng lúa không đạt yêu cầu, doanh nghiệp có thể thu mua chậm hoặc giảm khối lượng. Tình trạng này làm suy yếu niềm tin và khiến kế hoạch xây dựng vùng nguyên liệu ổn định gặp khó khăn.

Chi phí xăng dầu, giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và công lao động tăng cũng làm giảm hiệu quả sản xuất. Khi giá bán không tăng tương ứng, người dân có xu hướng cắt giảm đầu tư hoặc lựa chọn giống có thời gian sinh trưởng ngắn, dù chưa chắc phù hợp với đơn hàng xuất khẩu. Hợp đồng cần minh bạch về giá, chất lượng và phương thức xử lý rủi ro.

Lúa giảm phát thải mở thêm lợi thế

Trong vụ Hè Thu năm 2026, xã Vĩnh Thuận triển khai cánh đồng lớn sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với liên kết tiêu thụ. Mô hình được thực hiện từ tháng 4 đến tháng 8, hỗ trợ người dân về kỹ thuật, vật tư và kết nối đầu ra.

Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, áp dụng quy trình mới có thể giúp giảm khoảng 10 - 15% chi phí sản xuất và tăng lợi nhuận khoảng 10% so với canh tác truyền thống. Việc giảm lượng giống gieo sạ, sử dụng phân bón hợp lý và quản lý nước khoa học còn góp phần nâng chất lượng lúa, hạn chế phát thải và đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Đây là cơ hội để gạo An Giang xây dựng lợi thế khác biệt khi người mua ngày càng quan tâm đến dấu chân carbon và phương thức sản xuất bền vững. Tuy nhiên, mô hình chỉ tạo tác động lớn khi được mở rộng theo vùng tập trung, có doanh nghiệp thu mua và có hệ thống theo dõi dữ liệu đáng tin cậy.

An Giang cần ưu tiên củng cố hợp đồng giữa doanh nghiệp với hợp tác xã, mở rộng vùng lúa chất lượng cao và đầu tư thêm sấy, kho chứa, chế biến. Khi sản lượng lớn được gắn với chất lượng, giảm phát thải và thị trường ổn định, mục tiêu tăng kim ngạch xuất khẩu năm 2026 sẽ có cơ sở vững chắc hơn.