Gia Lai đang triển khai mô hình trồng xen mắc ca trong vườn cà phê nhằm đa dạng hóa thu nhập, tăng độ che phủ và giúp vùng nguyên liệu từng bước đáp ứng quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu. Mô hình được thực hiện trên 10 héc-ta tại xã Kon Gang và xã Kbang, với hơn 1.200 cây giống mắc ca cấp cho 6 hộ dân tham gia.
Hỗ trợ hơn 1.200 cây giống mắc ca
Theo Trung tâm Khuyến nông tỉnh Gia Lai, mô hình trồng xen mắc ca trong vườn cà phê được triển khai tại xã Kon Gang và xã Kbang. Trung tâm đã cấp phát hơn 1.200 cây giống mắc ca cho 6 hộ dân tham gia mô hình, mỗi hộ được hỗ trợ 200 cây giống.
Mô hình có tổng diện tích 10 héc-ta, thuộc Dự án Nông nghiệp bền vững vì hệ sinh thái rừng tại Việt Nam do Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường triển khai.
Ba giống mắc ca được lựa chọn gồm OC205, QN1 và A38. Đây là những giống đã qua tuyển chọn, phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng tại địa phương, có khả năng sinh trưởng tốt và được kỳ vọng mang lại hiệu quả kinh tế lâu dài cho người trồng cà phê.
Canh tác đa tầng giúp bảo vệ đất
Trồng xen mắc ca trong vườn cà phê được xem là giải pháp canh tác đa tầng, phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp bền vững tại các vùng cà phê trọng điểm. Cây mắc ca khi phát triển ổn định có thể tạo thêm tầng tán, tăng độ che phủ và góp phần hạn chế xói mòn đất.
Với người trồng cà phê, mô hình không chỉ tạo thêm sản phẩm thu hoạch trong dài hạn mà còn giúp phân tán rủi ro khi thị trường cà phê biến động. Nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật, mắc ca có thể trở thành nguồn thu bổ sung, trong khi vườn cà phê vẫn tiếp tục giữ vai trò cây trồng chính.
Cán bộ kỹ thuật của Trung tâm Khuyến nông tỉnh Gia Lai trực tiếp hướng dẫn người dân kỹ thuật trồng, chăm sóc và quản lý vườn cây. Việc đồng hành trong suốt quá trình triển khai nhằm bảo đảm tỷ lệ cây sống cao, cây sinh trưởng ổn định và mô hình có cơ sở để đánh giá, nhân rộng.
Cà phê Gia Lai trước yêu cầu xuất khẩu mới
Gia Lai hiện có hơn 108.000 héc-ta cà phê, là một trong những vùng sản xuất cà phê trọng điểm của cả nước. Trong bối cảnh các quy định thương mại xanh ngày càng chặt chẽ, vùng nguyên liệu cà phê cần chuyển mạnh sang sản xuất có trách nhiệm với môi trường.
Theo quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu, các sản phẩm như cà phê khi xuất khẩu vào thị trường này phải chứng minh không có nguồn gốc từ diện tích rừng bị chuyển đổi hoặc suy thoái sau ngày 31/12/2020. Sản phẩm cũng phải đáp ứng yêu cầu về tính hợp pháp, minh bạch thông tin và truy xuất nguồn gốc.
Điều này đặt ra yêu cầu mới đối với người sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp thu mua. Vùng trồng phải được quản lý rõ ràng, có dữ liệu, có nhật ký sản xuất và có khả năng chứng minh nguồn gốc khi tham gia chuỗi xuất khẩu.
Tổ chức 105 lớp tập huấn cho nông dân
Song song với mô hình trồng xen, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Gia Lai đang tổ chức 105 lớp tập huấn cho cán bộ kỹ thuật, hợp tác xã và nông dân về sản xuất cà phê đáp ứng quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu.
Nội dung tập huấn tập trung vào quản lý vùng trồng, ghi chép nhật ký sản xuất, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ tài nguyên rừng và áp dụng quy trình canh tác bền vững. Đây là những yêu cầu quan trọng để người trồng cà phê thích ứng với thay đổi của thị trường xuất khẩu.
Việc đào tạo cần được thực hiện thường xuyên, gắn với thực tế từng vùng trồng. Khi nông dân hiểu rõ vì sao phải ghi chép, quản lý đất đai, bảo vệ rừng và tuân thủ quy trình, việc đáp ứng tiêu chuẩn thị trường sẽ thuận lợi hơn.
Trong thời gian tới, Gia Lai cần tiếp tục theo dõi sinh trưởng của cây mắc ca, đánh giá hiệu quả kinh tế và khả năng phù hợp khi trồng xen trong vườn cà phê. Nếu mô hình đạt kết quả tốt, đây có thể trở thành hướng canh tác giúp tăng thu nhập, bảo vệ đất và nâng sức cạnh tranh cho cà phê Gia Lai.