Xã Hà Bắc, thành phố Hải Phòng đang hướng dẫn nông dân chủ động bảo vệ sản xuất lúa vụ Mùa năm 2026 trước nguy cơ sâu cuốn lá nhỏ lứa 5 phát sinh gây hại. Đến ngày 06/08/2026, lúa Mùa sớm trên địa bàn đang ở thời kỳ đứng cái - làm đòng, trà Mùa trung đẻ nhánh rộ - cuối đẻ nhánh; đây là giai đoạn dễ bị sâu cuốn lá nhỏ, sâu đục thân, khô vằn, rầy và chuột tấn công.
Lúa Mùa đang ở giai đoạn nhạy cảm
Theo thông tin của xã Hà Bắc, lúa Mùa trên địa bàn sinh trưởng tương đối thuận lợi, nhưng trà lúa Mùa sớm đang ở thời kỳ đứng cái - làm đòng, còn trà Mùa trung đang đẻ nhánh rộ - cuối đẻ nhánh. Đây là giai đoạn bộ lá trên cùng có vai trò lớn trong quá trình làm đòng, trỗ bông và hình thành năng suất cuối vụ.
Trong cùng thời điểm, địa phương ghi nhận một số đối tượng dịch hại có khả năng phát sinh gồm sâu cuốn lá nhỏ, sâu đục thân bướm hai chấm, bệnh khô vằn, rầy nâu, rầy lưng trắng và chuột. Cảnh báo này là hướng dẫn kỹ thuật tại cơ sở, không phải công bố dịch hại trên toàn bộ diện tích lúa của xã. Tuy nhiên, nếu người dân không thăm đồng thường xuyên, các ổ sâu non, rầy hoặc khô vằn mới phát sinh có thể bị bỏ sót, nhất là ở ruộng xanh tốt, bón thừa đạm hoặc gieo cấy dày.
Sâu cuốn lá nhỏ dự kiến gây hại cục bộ
Qua kiểm tra đồng ruộng đến ngày 06/08/2026, trưởng thành sâu cuốn lá nhỏ lứa 4 vũ hóa rải rác từ cuối tháng 07/2026, đầu tháng 08/2026 và đang vũ hóa rộ, đẻ trứng. Mật độ trưởng thành trung bình 0,5 - 1 con/m², nơi cao 2 - 3 con/m². Dự kiến sâu non nở rộ sau ngày 08/08/2026, mật độ trung bình 10 - 15 con/m², nơi cao 30 - 35 con/m², cục bộ có điểm trên 50 con/m².
Sâu cuốn lá nhỏ gây hại bằng cách nhả tơ cuốn lá, ăn mô xanh bên trong, làm lá lúa xuất hiện vệt trắng và giảm diện tích quang hợp. Với trà lúa Mùa sớm đang làm đòng, nếu sâu non gây hại trên bộ lá đòng, năng suất có thể bị ảnh hưởng rõ. Vì vậy, các ruộng ven làng, ven đường, xanh non, bón phân mất cân đối hoặc thừa đạm cần được đưa vào diện kiểm tra ưu tiên.
Ngưỡng phòng trừ cần phân biệt theo trà lúa
Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Hà Bắc khuyến cáo tập trung phun trừ sâu cuốn lá nhỏ lứa 5, nhưng chỉ xử lý những diện tích đạt ngưỡng. Với lúa đang làm đòng, cần lưu ý diện tích có mật độ sâu non từ 20 con/m² trở lên; với lúa đang đẻ nhánh, ngưỡng xử lý là trên 50 con/m². Thời gian phun được hướng dẫn từ ngày 08/08/2026 - 12/08/2026.
Điểm quan trọng là không phun thuốc theo cảm tính khi chỉ thấy lá có vệt trắng cũ. Nông dân cần mở lá cuốn để kiểm tra sâu còn sống, tuổi sâu và mật độ thực tế ở nhiều điểm trong ruộng. Sau phun từ 3 - 5 ngày, cần kiểm tra lại; với những diện tích sâu còn cao, sau phun mật độ vẫn trên 20 con/m², địa phương hướng dẫn phun nhắc lại lần 2. Cách làm này giúp phòng trừ đúng thời điểm, giảm lãng phí và hạn chế ảnh hưởng thiên địch.
Sâu đục thân, khô vằn và rầy cùng xuất hiện
Ngoài sâu cuốn lá nhỏ, xã Hà Bắc ghi nhận trưởng thành sâu đục thân bướm hai chấm vũ hóa rải rác từ cuối tháng 07/2026, đầu tháng 08/2026, đẻ ổ trứng với mật độ thấp 0,02 ổ/m², cục bộ có điểm tới 0,3 ổ/m². Đối với diện tích Mùa sớm giai đoạn đòng già - thấp tho trỗ, khuyến cáo phun trừ khi mật độ ổ trứng từ 0,3 ổ/m² trở lên.
Bệnh khô vằn cũng đã phát sinh trên một số diện tích gieo cấy dày, bón phân không cân đối, với tỷ lệ hại trung bình 7 - 10% số dảnh, nơi cao trên 20% số dảnh, cấp bệnh phổ biến từ cấp 3 - cấp 5. Rầy nâu, rầy lưng trắng có mật độ trung bình 30 - 40 con/m², nơi cao 100 - 200 con/m², chủ yếu tuổi 2 - tuổi 4. Các ổ rầy cần được kiểm tra sát gốc và bẹ lá, không chỉ quan sát phần ngọn từ xa.
Không phun tràn lan, chú ý thời tiết mưa nhiều
Xã Hà Bắc yêu cầu các thôn, hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp và bà con thường xuyên thăm đồng, bám sát diễn biến thời tiết và thực hiện nghiêm hướng dẫn kỹ thuật. Do thời tiết đang mưa nhiều, người dân cần chú ý thời điểm phun; nếu phun xong gặp mưa thì cần phun lại để bảo đảm hiệu quả, đồng thời thu gom bao bì thuốc sau sử dụng về đúng nơi quy định.
Với sâu cuốn lá nhỏ, sâu đục thân, khô vằn và rầy, phòng trừ đúng ngưỡng quan trọng hơn phun đại trà. Ruộng xanh tốt, cấy dày, bón nhiều đạm cần được điều chỉnh chăm sóc theo hướng cân đối, giữ ruộng thông thoáng, không để ẩm độ trong tán quá cao. Với rầy, khi phát hiện ổ rầy có mật độ rầy cám từ 1.000 con/m² trở lên, cần phun trừ kịp thời theo hướng dẫn. Với chuột, nên kết hợp phát quang bờ bụi, đặt bẫy và tổ chức diệt đồng loạt theo cộng đồng.
Nhiệm vụ trước mắt của xã Hà Bắc là tiếp tục kiểm tra sâu cuốn lá nhỏ lứa 5 trên các trà lúa đang làm đòng, đồng thời theo dõi sâu đục thân, khô vằn, rầy và chuột. Thăm đồng sát, xác định đúng mật độ và xử lý đúng ngưỡng sẽ giúp bảo vệ bộ lá đòng, hạn chế phun thuốc lãng phí và giữ ổn định năng suất lúa Mùa.