Ngày 07/09/2026, các vườn cà phê đang nuôi trái tại Lâm Đồng cần được kiểm tra thường xuyên khi điều kiện mùa mưa có thể làm gia tăng hiện tượng rụng trái và tạo thuận lợi cho một số bệnh phát sinh. Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng lưu ý rụng trái có nhiều nguyên nhân, trong đó có thời tiết, sâu bệnh, mất cân đối dinh dưỡng và rụng sinh lý. Vì vậy, người trồng cần xác định đúng nguyên nhân trước khi xử lý, không tự quy mọi trường hợp rụng trái cho nấm bệnh.
Mùa mưa tạo điều kiện cho một số bệnh gây rụng quả
Theo hướng dẫn chuyên môn của Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng, cà phê đang trong giai đoạn nuôi trái có nhu cầu dinh dưỡng cao và cũng là thời điểm nhiều đối tượng sâu bệnh có thể phát sinh. Sự chuyển đổi từ mùa khô sang mùa mưa làm thay đổi nhanh điều kiện nhiệt độ, độ ẩm đất và không khí. Khi độ ẩm cao kéo dài, một số loại nấm có điều kiện tấn công chùm quả và làm tăng nguy cơ rụng trái.
Nhóm bệnh được cơ quan chuyên môn lưu ý gồm thán thư, nấm hồng và thối cuống quả. Bệnh hại bộ rễ cũng có thể ảnh hưởng khả năng hấp thu nước, dinh dưỡng của cây, gián tiếp tác động đến quá trình nuôi trái. Tuy nhiên, việc những bệnh này có khả năng gây rụng quả không đồng nghĩa tất cả vườn cà phê xuất hiện quả rụng đều đang nhiễm bệnh. Người trồng cần kiểm tra biểu hiện trên quả, cuống, cành, thân và vùng rễ, đồng thời xem xét diễn biến thời tiết trước khi lựa chọn biện pháp xử lý.
Rụng trái còn có thể bắt nguồn từ dinh dưỡng
Một nguyên nhân khác được Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng chỉ ra là tình trạng dinh dưỡng không cân đối trong thời kỳ cây cần nhiều dưỡng chất để nuôi quả. Nếu dinh dưỡng không được cung cấp phù hợp, khả năng giữ quả có thể bị ảnh hưởng. Những vườn phát triển nhiều chồi vượt còn xuất hiện sự cạnh tranh dinh dưỡng giữa quá trình sinh trưởng cành lá và nuôi trái.
Vì vậy, khi thấy quả rụng nhiều, người trồng không nên lập tức sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Trước hết cần đánh giá tổng thể sức sinh trưởng của cây, tình trạng lá, cành, chồi vượt, bộ rễ và chế độ chăm sóc đã áp dụng. Vườn già cỗi hoặc có bộ rễ suy yếu do tác nhân gây hại càng cần được kiểm tra kỹ.
Dinh dưỡng cho cà phê cần được cung cấp cân đối thay vì tăng mạnh một loại phân khi cây có biểu hiện bất thường. Cơ quan chuyên môn khuyến cáo chú trọng cân đối dinh dưỡng đa lượng với trung, vi lượng, kết hợp tăng sử dụng nguồn hữu cơ và quản lý đất phù hợp để hỗ trợ bộ rễ trong mùa mưa.
Phân biệt rụng sinh lý với rụng do sâu bệnh
Không phải mọi quả cà phê rụng khỏi cây đều là biểu hiện dịch hại. Rụng trái sinh lý là cơ chế tự điều chỉnh của cây khi số lượng quả vượt quá khả năng cung cấp nước và dinh dưỡng. Trong trường hợp này, cây loại bỏ một phần quả nhỏ để tập trung nguồn lực cho số quả còn lại.
Điểm cần cảnh giác là hiện tượng rụng xảy ra với tỷ lệ lớn, kéo dài hoặc đi kèm triệu chứng bệnh. Người trồng nên quan sát quả vừa rụng, vị trí cuống, cành mang quả và những bộ phận xung quanh. Nếu trên cành, quả hoặc thân xuất hiện tổn thương bất thường, cần tiếp tục kiểm tra để xác định tác nhân. Trường hợp cây vàng yếu, sinh trưởng kém hoặc rụng trái đồng thời với biểu hiện suy giảm ở bộ rễ, cần xem xét cả điều kiện đất và khả năng thoát nước.
Việc ghi nhận diễn biến theo từng khu vực trong vườn cũng có giá trị. Nếu hiện tượng tập trung ở nơi thấp, thường xuyên đọng nước hoặc những cây có tình trạng sinh trưởng khác biệt, đây là thông tin quan trọng giúp xác định nguyên nhân thay vì xử lý đồng loạt toàn bộ diện tích.
Quản lý tổng hợp thay vì phun thuốc theo triệu chứng
Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng khuyến cáo áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp, thường xuyên thăm vườn để phát hiện sâu bệnh sớm. Đối với những bệnh có khả năng gây rụng quả trong mùa mưa như thán thư, nấm hồng và thối cuống quả, phát hiện sớm giúp người trồng chủ động xử lý trước khi phạm vi ảnh hưởng mở rộng.
Tán cà phê cần được quản lý thông thoáng bằng cách loại bỏ hợp lý cành tăm, cành sâu bệnh, cành mọc không phù hợp và chồi vượt. Cây che bóng cũng cần được điều chỉnh để vườn không trở nên quá rậm rạp, ẩm thấp. Tuy nhiên, việc cắt tỉa phải phù hợp với tình trạng thực tế của cây, tránh tác động quá mạnh khi cà phê đang tập trung dinh dưỡng nuôi trái.
Thuốc bảo vệ thực vật chỉ nên sử dụng khi đã xác định đúng nguyên nhân và đối tượng gây hại, tuân thủ nguyên tắc "4 đúng". Không nên tự phối trộn nhiều sản phẩm với mục đích phòng đồng thời mọi nguyên nhân gây rụng trái bởi cách làm này vừa khó giải quyết đúng vấn đề vừa làm tăng chi phí và nguy cơ sử dụng thuốc không cần thiết.
Thoát nước tốt giúp bảo vệ bộ rễ trong mùa mưa
Khả năng thoát nước của vườn cần được kiểm tra trong những đợt mưa kéo dài. Nước tích tụ quanh vùng rễ có thể làm môi trường đất bất lợi, ảnh hưởng hoạt động của rễ và tạo thêm điều kiện cho một số tác nhân gây hại phát triển. Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng vì vậy lưu ý duy trì hệ thống thoát nước, hạn chế tình trạng ngập úng làm tổn thương bộ rễ.
Trong ngày 07/09/2026 và giai đoạn cà phê tiếp tục nuôi trái, người trồng cần kết hợp kiểm tra quả rụng với tình trạng cành, lá, bộ rễ, dinh dưỡng và khả năng thoát nước của từng khu vực. Nếu rụng trái diễn ra nhiều, kéo dài hoặc kèm triệu chứng bệnh, cần xác định nguyên nhân trước khi can thiệp. Cảnh báo này nhằm quản lý nguy cơ sâu bệnh trong mùa mưa, không phải thông tin xác nhận một dịch bệnh cụ thể đang bùng phát trên toàn vùng cà phê Lâm Đồng.