Lâm Đồng đang chuyển hướng phát triển sầu riêng từ mở rộng nhanh diện tích sang canh tác chất lượng cao, bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu. Với hơn 44.283 héc-ta sầu riêng, trong đó khoảng 14.400 héc-ta ứng dụng công nghệ cao và hơn 1.000 héc-ta đạt chứng nhận VietGAP, địa phương tập trung quản lý sức khỏe đất, tưới thông minh, an toàn thực phẩm và mã số vùng trồng.
Hơn 44.283 héc-ta sầu riêng cần quản lý bền vững
Theo Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Lâm Đồng hiện có hơn 44.283 héc-ta sầu riêng, là địa phương có diện tích sầu riêng dẫn đầu cả nước. Quy mô lớn tạo lợi thế về vùng nguyên liệu, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về kiểm soát chất lượng, quy trình canh tác, môi trường đất và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Ngày 25/06/2026, tại xã Đạ Huoai, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng tổ chức diễn đàn nông nghiệp về giải pháp phát triển sầu riêng bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu và đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Diễn đàn có trên 200 đại biểu tham gia, gồm cơ quan quản lý, đơn vị chuyển giao, doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ khuyến nông cộng đồng và hộ dân trồng sầu riêng tại các xã Đạ Hoai, Đạ Hoai 2, Đạ Hoai 3, Đạ Tẻh, Đạ Tẻh 2, Đạ Tẻh 3 và La Dạ.
Việc tổ chức trao đổi trực tiếp tại vùng trồng giúp các bên cùng nhận diện khó khăn kỹ thuật và thống nhất hướng phát triển dài hạn.
Công nghệ cao chiếm gần 33% diện tích
Hiện Lâm Đồng có khoảng 14.400 héc-ta sầu riêng ứng dụng công nghệ cao, chiếm gần 33% tổng diện tích. Ngoài ra, hơn 1.000 héc-ta đã đạt chứng nhận VietGAP. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương từng bước nâng chất lượng sản phẩm và giảm rủi ro trong quá trình canh tác.
Các giải pháp đang được người dân áp dụng gồm hệ thống tưới tiết kiệm, tưới kết hợp dinh dưỡng, canh tác an toàn và từng bước tiếp cận quy trình hữu cơ. Với cây sầu riêng, quản lý nước và dinh dưỡng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì cây nhạy cảm với khô hạn, úng nước, suy kiệt sau thu hoạch và mất cân đối dinh dưỡng.
Khi tưới tiết kiệm được kết hợp với theo dõi độ ẩm đất, người trồng có thể chủ động hơn trong giai đoạn ra hoa, nuôi trái và phục hồi cây. Cách làm này giúp giảm lãng phí nước, giảm chi phí và hạn chế sốc sinh lý trong điều kiện thời tiết thất thường.
Sức khỏe đất quyết định chất lượng trái
Tại diễn đàn, ngành nông nghiệp Lâm Đồng nhấn mạnh yêu cầu quản lý sức khỏe đất và chuẩn hóa quy trình sản xuất. Chất lượng trái sầu riêng không chỉ phụ thuộc vào giống, phân bón hoặc thời điểm thu hoạch, mà bắt đầu từ nền đất, hệ rễ và khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây.
Một trong những vấn đề được đặt ra là kiểm soát tồn dư kim loại nặng như Cadimi, cùng với sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật theo hướng an toàn, bền vững. Đây là yêu cầu quan trọng để giảm nguy cơ vi phạm tiêu chuẩn chất lượng và nâng độ tin cậy của vùng trồng.
Đối với nông dân, quản lý sức khỏe đất cần bắt đầu từ việc tăng hữu cơ, cải thiện độ tơi xốp, thoát nước tốt, bón phân cân đối và tránh lạm dụng hóa chất. Khi đất khỏe, cây sầu riêng có bộ rễ ổn định hơn, khả năng chống chịu tốt hơn và chất lượng trái đồng đều hơn.
Số hóa vùng trồng để quản lý chính xác hơn
Công tác quản lý, cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói đang được Lâm Đồng quan tâm để phục vụ lộ trình sản xuất bền vững. Theo định hướng tại diễn đàn, số hóa dữ liệu vùng trồng là công cụ giúp cơ quan quản lý và doanh nghiệp nắm bắt chính xác hơn về sản lượng, chất lượng và quá trình canh tác.
Khi vùng trồng được quản lý bằng dữ liệu, người sản xuất có thể ghi nhận quá trình chăm sóc, sử dụng vật tư, tưới nước, phòng trừ sinh vật gây hại và thu hoạch. Đây là cơ sở để truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng và xử lý kịp thời khi phát sinh rủi ro.
Tuy nhiên, chuyển đổi số chỉ hiệu quả khi dữ liệu được cập nhật thường xuyên, đúng thực tế và có người chịu trách nhiệm. Tổ khuyến nông cộng đồng, hợp tác xã và doanh nghiệp cần phối hợp chặt để hỗ trợ nông dân ghi chép, quản lý mã số và duy trì quy trình sau khi được cấp.
Khuyến nông làm cầu nối giữa kỹ thuật và người trồng
Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng xác định tiếp tục đóng vai trò cầu nối trong tuyên truyền, chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ nông dân liên kết sản xuất theo chuỗi thông qua hợp tác xã, tổ sản xuất. Địa phương cũng định hướng vận động doanh nghiệp đầu tư bài bản cho cơ sở đóng gói và duy trì trách nhiệm đối với các mã số vùng trồng đã được cấp.
Để phát triển sầu riêng bền vững, người trồng cần được hỗ trợ không chỉ ở một khâu riêng lẻ mà theo cả chuỗi kỹ thuật, từ chăm sóc đất, tưới nước, dinh dưỡng, quản lý dịch hại, thu hoạch đến bảo quản sau thu hoạch. Khi doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân cùng tuân thủ quy trình, chất lượng sản phẩm sẽ ổn định hơn.
Trong thời gian tới, Lâm Đồng cần tiếp tục rà soát vùng trồng phù hợp, hạn chế phát triển tự phát, tăng đào tạo kỹ thuật và kiểm soát chặt vật tư đầu vào. Khi quản lý sức khỏe đất, tưới thông minh, mã số vùng trồng và liên kết sản xuất được thực hiện đồng bộ, sầu riêng Lâm Đồng sẽ có thêm nền tảng phát triển ổn định, an toàn và bền vững.