Lào Cai đang đổi mới hoạt động khuyến nông bằng cách đưa kỹ thuật từ đồng ruộng lên không gian số. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tỉnh triển khai 17 dự án, mô hình khuyến nông, tổ chức 19 lớp tập huấn, xây dựng hàng trăm nội dung tuyên truyền và hướng dẫn nông dân dùng điện thoại thông minh để nhận diện sâu bệnh, truy xuất nguồn gốc, thanh toán điện tử và giới thiệu nông sản.
Điện thoại trở thành công cụ hỗ trợ ngoài đồng ruộng
Theo Trung tâm Khuyến nông Lào Cai, cán bộ khuyến nông hiện không chỉ hướng dẫn người dân nhận biết cây thiếu hay thừa dinh dưỡng, phát hiện sâu bệnh sớm, mà còn hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh để hỗ trợ nhận diện sâu bệnh trên cây trồng bằng trí tuệ nhân tạo.
Sự thay đổi này cho thấy hoạt động khuyến nông đang bước ra khỏi cách làm truyền thống. Trước đây, khi phát hiện cây trồng có vấn đề, nông dân thường phải chờ cán bộ khuyến nông đến kiểm tra hoặc hỏi trực tiếp người có kinh nghiệm. Nay, chiếc điện thoại có thể trở thành công cụ hỗ trợ ban đầu, giúp người dân chụp hình, đối chiếu dấu hiệu bất thường và tiếp cận video hướng dẫn kỹ thuật.
Dù công nghệ không thay thế hoàn toàn cán bộ kỹ thuật, nó giúp rút ngắn thời gian nhận biết vấn đề, tạo thói quen quan sát cây trồng thường xuyên hơn và giúp nông dân chủ động hơn trong sản xuất.
Mười bảy dự án, mô hình trong 6 tháng đầu năm
Trong 6 tháng đầu năm 2026, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lào Cai triển khai 17 dự án, mô hình khuyến nông, gồm 6 dự án thuộc nguồn khuyến nông Trung ương và 11 mô hình từ ngân sách tỉnh. Các mô hình tập trung vào cây trồng là thế mạnh của địa phương như chè, chuối, dứa trái vụ, cây ăn quả ôn đới, dâu tằm và các giải pháp sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu.
Nhờ áp dụng quy trình canh tác mới, các mô hình cho năng suất tăng từ 10 - 15% so với trước. Tuy nhiên, giá trị của mô hình không chỉ nằm ở năng suất. Người dân dần quen với sản xuất theo tiêu chuẩn, quan tâm nhiều hơn đến chất lượng, an toàn thực phẩm và thị trường tiêu thụ.
Một điểm đáng chú ý là nhiều mô hình được thực hiện theo hình thức đối ứng. Khi người dân cùng góp vốn, góp công, họ chủ động hơn trong chăm sóc, duy trì mô hình và tính toán việc tiếp tục sản xuất sau khi dự án kết thúc.
Tổ khuyến nông cộng đồng bám sát thôn, bản
Trong nửa đầu năm, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lào Cai tổ chức 19 lớp tập huấn với hơn 550 lượt học viên và 2 hội nghị đầu bờ. Đặc biệt, 35 tổ khuyến nông cộng đồng với hơn 560 thành viên trở thành lực lượng hỗ trợ kỹ thuật tại cơ sở, nhất là khi cây trồng phát sinh sâu bệnh hoặc vật nuôi có vấn đề về dịch bệnh.
Đây là lực lượng rất quan trọng đối với vùng núi, nơi địa bàn rộng, sản xuất phân tán và điều kiện đi lại không phải lúc nào cũng thuận lợi. Khi tổ khuyến nông cộng đồng hoạt động tốt, người dân có thêm điểm tựa kỹ thuật ngay trong thôn, bản, giảm tình trạng chờ hỗ trợ từ tuyến trên.
Cách tập huấn cũng đang thay đổi. Người dân được ra tận ruộng, tận vườn để xem, để làm, trao đổi kinh nghiệm với nhau thay vì chỉ nghe lý thuyết trong hội trường. Điều này giúp kiến thức kỹ thuật dễ đi vào sản xuất hơn.
Phiên chợ khuyến nông số tạo kỹ năng mới
Chuyển đổi số tại Lào Cai còn thể hiện qua việc xây dựng 512 tin, bài, 1.684 hình ảnh và 14 video tuyên truyền trong 6 tháng đầu năm. Trung tâm đồng thời ứng dụng trí tuệ nhân tạo để sản xuất 12 video hướng dẫn kỹ thuật trồng dâu, nuôi tằm và 48 video về kỹ năng số phục vụ đào tạo nông dân.
Điểm nhấn là mô hình "Phiên chợ Khuyến nông số" được tổ chức tại 14 xã, phường, thu hút hơn 700 người tham gia. Tại đây, người dân được hướng dẫn sử dụng trí tuệ nhân tạo để nhận diện sâu bệnh, thực hành truy xuất nguồn gốc, thanh toán điện tử và livestream bán nông sản.
Những kỹ năng này gắn trực tiếp với nhu cầu thực tế của nông dân. Từ nhận biết vấn đề trên cây trồng, tiếp cận kỹ thuật sản xuất đến giới thiệu sản phẩm, chiếc điện thoại ngày càng trở thành công cụ hỗ trợ trong nhiều khâu. Khi khoảng cách giữa sản xuất và thị trường được rút ngắn, nông dân Lào Cai có thêm cơ hội nâng chất lượng, minh bạch nguồn gốc và chủ động tiêu thụ nông sản.