Sau mưa lũ, chuồng trại ẩm ướt, nước bẩn tràn qua khu nuôi, thức ăn bị ẩm mốc và chất thải tồn đọng là những yếu tố làm tăng nguy cơ phát sinh bệnh trên đàn lợn. Khi lợn ăn kém, nằm nhiều hoặc có biểu hiện bất thường, người nuôi tuyệt đối không nên bán chạy, vận chuyển lợn yếu ra khỏi khu nuôi hoặc tự giết mổ để giảm thiệt hại trước mắt. Cách làm này có thể làm mầm bệnh phát tán sang nơi khác, gây khó kiểm soát dịch và khiến thiệt hại lớn hơn cho cả vùng chăn nuôi.
Sau mưa lớn, khu chuồng lợn của gia đình tôi bị ẩm, rãnh thoát nước có lúc bị tràn, một số con ăn kém và nằm nhiều hơn bình thường. Tôi lo nếu bệnh lây ra cả đàn thì thiệt hại lớn, nên có người khuyên bán bớt những con yếu trước. Gia đình tôi có nên bán chạy không, hay cần báo cán bộ thú y kiểm tra?
Kế hoạch phòng, chống dịch bệnh gia súc, gia cầm và thủy sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An năm 2026 xác định nguy cơ dịch bệnh vẫn cao, nhất là trong điều kiện thời tiết cực đoan, mưa bão, sạt lở, ngập úng xảy ra tại nhiều thôn, bản, khối xóm. Vì vậy, khi đàn lợn có dấu hiệu bất thường sau mưa lũ, hộ nuôi cần ưu tiên cách ly, vệ sinh, theo dõi và báo cán bộ thú y để được kiểm tra đúng quy trình.
Không bán chạy lợn nghi bệnh
Bán chạy lợn khi chưa rõ nguyên nhân là việc rất rủi ro. Nếu đàn có bệnh truyền nhiễm, việc đưa lợn ra khỏi chuồng, vận chuyển qua nhiều điểm, tiếp xúc thương lái, phương tiện và hộ nuôi khác có thể làm dịch lan rộng. Người nuôi cũng không nên tự mổ lợn yếu, không vứt xác lợn chết ra môi trường và không xả nước thải chuồng nuôi chưa xử lý ra ao hồ, kênh mương.
Việc cần làm ngay là tách riêng những con ăn kém, sốt, nằm nhiều hoặc có biểu hiện khác thường để theo dõi. Khu cách ly phải khô, sạch, có máng ăn, máng uống riêng và hạn chế người ra vào. Người chăm sóc đàn lợn khỏe nên chăm trước, sau đó mới chăm khu lợn nghi bệnh, tránh mang mầm bệnh ngược lại đàn khỏe.
Vệ sinh chuồng trại trước khi sát trùng
Sau mưa lũ, nhiều hộ có tâm lý phun sát trùng ngay để phòng bệnh. Tuy nhiên, phun hóa chất khi chuồng còn nhiều phân, bùn, nước đọng, thức ăn thừa hoặc chất độn ướt sẽ làm hiệu quả giảm đáng kể. Trước khi tiêu độc, khử trùng, cần dọn sạch chất thải, khơi thông rãnh thoát nước, thay chất độn ẩm, cọ rửa máng ăn, máng uống và làm khô nền chuồng ở mức tốt nhất có thể.
Khi chuồng đã được vệ sinh cơ học, người nuôi mới phun tiêu độc, khử trùng theo hướng dẫn của cán bộ thú y hoặc theo đúng nhãn sản phẩm. Không tự ý pha đặc hơn hướng dẫn, không trộn nhiều loại hóa chất trong cùng bình phun, không phun trực tiếp vào thức ăn, nước uống và không để hóa chất chảy thẳng ra môi trường xung quanh.
Kiểm tra thức ăn, nước uống
Thức ăn sau mưa lũ rất dễ bị ẩm mốc. Cám vón cục, có mùi lạ hoặc bảo quản ở nơi bị dột, ngập nước cần được loại bỏ, không tận dụng cho lợn ăn. Nước uống phải là nước sạch, không dùng nước từ nguồn vừa bị ngập bẩn hoặc có mùi bất thường. Máng uống cần được cọ rửa thường xuyên để tránh chất bẩn tích tụ.
Nếu lợn chỉ ăn kém nhẹ nhưng chưa có triệu chứng nặng, người nuôi cần giữ chuồng khô ấm, giảm stress, cho ăn thức ăn dễ tiêu, theo dõi nhiệt độ cơ thể và phân. Không tự ý dùng kháng sinh, thuốc hạ sốt hoặc thuốc tiêm khi chưa có hướng dẫn, vì dùng sai thuốc có thể che lấp triệu chứng, gây tốn kém và làm việc chẩn đoán khó hơn.
Khi nào phải báo cán bộ thú y?
Người nuôi cần báo ngay cán bộ thú y, chính quyền xã hoặc cơ quan chuyên môn địa phương nếu lợn sốt cao, bỏ ăn nhiều bữa, đỏ da, tím tai, tiêu chảy, nôn, khó thở, nằm li bì, chết rải rác hoặc nhiều con cùng có biểu hiện giống nhau. Trong thời gian chờ kiểm tra, không xuất bán, không nhập thêm lợn mới, không cho người lạ vào khu nuôi và không dùng chung dụng cụ giữa các ô chuồng.
Tóm lại, đàn lợn tại Nghệ An sau mưa lũ bỏ ăn không nên được xử lý bằng cách bán chạy. Cách làm đúng là cách ly con nghi bệnh, dọn sạch chuồng trại, tiêu độc khử trùng sau khi vệ sinh, kiểm tra thức ăn và nước uống, theo dõi sát triệu chứng và báo cán bộ thú y địa phương để xử lý kịp thời, hạn chế nguy cơ lây lan dịch bệnh.