Mô hình lúa hữu cơ - tôm tại phường Láng Tròn, tỉnh Cà Mau đang cho thấy hướng đi phù hợp với vùng sinh thái ven biển, khi vừa tận dụng điều kiện tự nhiên, vừa nâng giá trị trên cùng diện tích. Kết quả năm 2025 cho thấy tôm nuôi đạt bình quân 814 kg/ha, lúa hữu cơ đạt 5,5 tấn/ha; 100% hộ tham gia đều có lãi, lợi nhuận bình quân trên 100 triệu đồng/ha. Tuy nhiên, để nhân rộng, đầu ra lúa hữu cơ và tôm thương phẩm cần được tổ chức chặt hơn.
Mô hình hai sản phẩm giúp giảm rủi ro thị trường
Theo Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, mô hình lúa hữu cơ - tôm năm 2025 tại Cà Mau được triển khai trên quy mô 30 ha với 27 hộ tham gia. Các hộ được hỗ trợ giống, vật tư sản xuất, tập huấn kỹ thuật và kết nối tiêu thụ sản phẩm. Kết quả cho thấy năng suất tôm nuôi đạt bình quân 814 kg/ha, cao gần 3 lần so với phương thức sản xuất thông thường; vụ lúa đạt tiêu chuẩn hữu cơ với năng suất bình quân 5,5 tấn/ha, cá biệt có hộ đạt 6,5 tấn/ha.
Ở góc độ thị trường, điểm mạnh của mô hình là không phụ thuộc vào một sản phẩm duy nhất. Khi tôm tạo dòng thu nhập chính, lúa hữu cơ bổ sung giá trị và giúp cân bằng rủi ro. Nếu được tổ chức tốt, mô hình có thể bán cùng lúc hai nhóm hàng: tôm sinh thái và gạo hữu cơ.
Tuy nhiên, muốn đạt giá tốt, cả lúa và tôm đều cần có tiêu chuẩn rõ, truy xuất được nguồn gốc và có đơn vị thu mua ổn định. Nếu chỉ sản xuất tốt nhưng bán rời rạc, lợi thế sinh thái sẽ khó chuyển thành giá trị thị trường.
Phường Láng Tròn là điểm nhân rộng đáng chú ý
Năm 2026, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Cà Mau phối hợp với Trung tâm Công ích phường Láng Tròn triển khai mô hình tại Khóm 16B và Khóm 17, quy mô 10 ha với 9 hộ tham gia. Các hộ được hỗ trợ 50% tôm sú giống gia hóa, 50% lúa giống cùng các vật tư thiết yếu như vôi, men vi sinh, phân hữu cơ sinh học; đồng thời được hướng dẫn kỹ thuật quản lý môi trường nuôi tôm và canh tác lúa theo hướng hữu cơ.
Về thị trường, phường Láng Tròn có thể trở thành điểm trình diễn quan trọng nếu mô hình giữ được chất lượng ổn định. Quy mô 10 ha chưa lớn, nhưng đủ để kiểm chứng lại hiệu quả trong điều kiện thực tế và xây dựng dữ liệu sản xuất cho các vụ sau.
Điều cần tránh là mở rộng diện tích quá nhanh khi chưa có hợp đồng đầu ra. Với lúa hữu cơ, sản phẩm cần doanh nghiệp thu mua có khả năng phân loại, xay xát, đóng gói và bán theo tiêu chuẩn. Với tôm, cần đầu mối gom hàng đúng cỡ, đúng thời điểm.
Sinh thái tự nhiên là lợi thế cạnh tranh
Điểm nổi bật của mô hình tại phường Láng Tròn là chuyển từ sản xuất truyền thống sang sản xuất dựa trên hệ sinh thái tự nhiên. Việc tăng cường sử dụng chế phẩm sinh học, giảm phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật giúp cải thiện chất lượng đất, ổn định môi trường nước và tăng khả năng thích ứng với thời tiết bất lợi.
Ở góc độ thị trường, đây là câu chuyện sản phẩm rất có giá trị. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến gạo sạch, tôm sinh thái và mô hình canh tác giảm tác động môi trường. Nếu được truyền thông đúng, lúa hữu cơ - tôm Cà Mau có thể tiếp cận các kênh thực phẩm an toàn, đặc sản vùng miền và quà tặng nông sản.
Dù vậy, câu chuyện sinh thái phải đi cùng kiểm chứng. Vùng sản xuất cần ghi chép nhật ký, quản lý vật tư đầu vào, theo dõi môi trường nước và phân biệt rõ sản phẩm trong mô hình với sản phẩm ngoài mô hình. Nếu không, thị trường sẽ khó tin vào giá trị "hữu cơ" và "sinh thái".
Liên kết tiêu thụ quyết định khả năng giữ giá
Đến thời điểm kiểm tra, tôm trong mô hình tại phường Láng Tròn đạt khoảng 75 ngày tuổi, kích cỡ bình quân 35 - 40 con/kg, sinh trưởng tốt, tỷ lệ sống khá và môi trường ao nuôi ổn định. Các hộ kỳ vọng vụ lúa sẽ xuống giống từ tháng 8 đến tháng 9/2026, tạo thêm cơ sở đánh giá hiệu quả tổng hợp của mô hình trong năm 2026.
Trong thời gian tới, Cà Mau cần phát triển mô hình theo hướng có hợp tác xã hoặc doanh nghiệp làm đầu mối. Đầu mối này cần quản lý vùng sản xuất, vật tư, lịch thời vụ, cỡ tôm thương phẩm, tiêu chuẩn lúa hữu cơ và dữ liệu truy xuất.
Khi lúa hữu cơ và tôm sinh thái được tổ chức thành chuỗi hàng hóa có tiêu chuẩn, mô hình tại phường Láng Tròn sẽ có cơ hội nâng giá trị bền vững. Điều quan trọng là không chỉ tăng năng suất, mà phải giữ được niềm tin thị trường qua chất lượng thật, dữ liệu thật và hợp đồng tiêu thụ thật.