Ngày 03/08/2026, khu vực Hà Nội được dự báo có mây, có mưa rào và dông. Với lúa Mùa đã gieo cấy từ cuối tháng 06 đến đầu tháng 07, đây là thời điểm nhiều diện tích bước vào đẻ nhánh rộ. Mưa giúp ruộng đủ ẩm, nhưng cũng dễ làm tán lúa rậm, nền ruộng bí, sâu bệnh phát sinh nhanh nếu nông dân giữ nước sâu, bón đạm mạnh hoặc chậm thăm đồng.
Đẻ nhánh rộ cần nước vừa đủ, không ngập sâu
Đầu tháng 08 là giai đoạn lúa Mùa Hà Nội cần điều tiết nước linh hoạt. Sau cấy, cây đã qua thời kỳ hồi xanh và bắt đầu phát triển nhánh hữu hiệu. Nếu ruộng giữ nước quá sâu trong những ngày có mưa rào, bộ rễ thiếu không khí, cây yếu, thân lá mềm và khả năng chống chịu sâu bệnh giảm.
Hướng dẫn kỹ thuật sản xuất vụ Mùa năm 2026 tại xã Bình Minh lưu ý giai đoạn lúa đẻ nhánh rộ cần rút cạn nước để cây khỏe, cứng cây, rễ ăn rộng, qua đó hạn chế sâu bệnh và chống đổ cuối vụ. Khuyến cáo này rất phù hợp với ngày 03/08/2026 khi Hà Nội có mưa rào và dông, vì nước mưa có thể nhanh chóng làm ruộng trũng bị thừa nước.
Với ruộng cao, chỉ cần giữ đủ ẩm. Với ruộng trũng, cần mở lối tiêu sau mưa, không để nước ngập lâu làm lúa vàng lá hoặc nghẹt rễ.
Bón đạm lúc mưa dễ làm ruộng rậm tán
Mưa dông xen nắng sau đó thường khiến lúa sinh trưởng nhanh, lá xanh mạnh. Nếu nông dân tiếp tục bón thêm đạm khi ruộng đã tốt, tán lúa sẽ rậm, thân mềm, gốc ẩm và sâu bệnh dễ phát sinh. Đây là rủi ro lớn ở những ruộng gieo cấy dày hoặc chưa rút nước đúng lúc.
Tại Vĩnh Thanh, thông tin sản xuất vụ Mùa 2026 nêu khuyến cáo bón thúc đẻ nhánh sau cấy 5 - 7 ngày với 50% lượng đạm và 50% lượng kali, đồng thời bón đón đòng đúng thời điểm, cân đối đạm, lân, kali và tránh bón thừa đạm làm tăng nguy cơ sâu bệnh.
Với lúa đang đẻ nhánh rộ, nhà nông cần nhìn màu lá, mật độ dảnh và độ rậm của ruộng trước khi quyết định bón. Ruộng xanh đậm, lá mềm, đứng không thoáng nên dừng đạm, ưu tiên giữ nước hợp lý và kiểm tra sâu bệnh.
Bạc lá và khô vằn dễ tăng sau mưa
Thời tiết mưa rào và dông làm lá lúa ướt lâu, nhất là trong ruộng rậm. Đây là điều kiện thuận lợi cho bệnh bạc lá vi khuẩn, đốm sọc vi khuẩn và khô vằn phát triển. Các bệnh này thường nặng hơn ở ruộng bón thừa đạm, cấy dày, giữ nước sâu và tán lúa kém thông thoáng.
Hướng dẫn kỹ thuật vụ Mùa của xã Bình Minh đã liệt kê các đối tượng dịch hại cần chú ý gồm chuột, ốc bươu vàng, sâu đục thân, sâu cuốn lá, rầy, ngộ độc đất, bệnh bạc lá vi khuẩn, bệnh đốm sọc vi khuẩn và bệnh khô vằn.
Sau mưa, nông dân cần thăm đồng theo từng chân ruộng, không chỉ quan sát từ bờ. Phải tách khóm, kiểm tra gốc, bẹ lá và lá giữa tán. Nếu thấy vết bệnh mới, cần khoanh vùng, xử lý đúng đối tượng, đúng ngưỡng; không phun thuốc đại trà khi ruộng chưa có biểu hiện rõ.
Ốc bươu vàng và chuột vẫn cần xử lý đồng loạt
Dù lúa đã qua giai đoạn mới cấy, ốc bươu vàng vẫn có thể gây hại ở những ruộng thấp, mương nước nhiều và bờ ruộng rậm cỏ. Mưa rào giúp ốc di chuyển mạnh hơn từ mương, rãnh vào ruộng. Nếu ruộng còn những khoảng lúa thưa hoặc cây yếu, thiệt hại có thể tiếp tục xuất hiện.
Chuột cũng cần được kiểm soát từ sớm. Khi lúa đẻ nhánh, ruộng rậm dần, bờ vùng bờ thửa nhiều cỏ sẽ tạo nơi trú ẩn. Hướng dẫn kỹ thuật vụ Mùa tại Bình Minh khuyến cáo toàn xã tham gia đánh chuột theo khung thời gian tập trung của thành phố, đồng thời kết hợp nhiều biện pháp thu bắt, tiêu diệt ốc bươu vàng để hạn chế diện tích bị hại.
Các hợp tác xã và thôn xóm cần tổ chức diệt chuột, thu gom ốc và ổ trứng theo cộng đồng. Làm riêng lẻ từng hộ thường kém hiệu quả vì chuột và ốc di chuyển qua lại giữa các thửa.
Thăm đồng sau mưa quyết định nền năng suất
Tại Hòa Xá, kế hoạch vụ Mùa 2026 đặt mục tiêu cấy từ ngày 20/06 và phấn đấu hoàn thành trong tháng 06; địa phương cũng khuyến khích xử lý rơm rạ, tàn dư thực vật để nâng độ phì đất, hạn chế ô nhiễm và giảm nguồn sâu bệnh cho vụ Mùa.
Những ruộng làm đất kỹ, xử lý rơm rạ tốt và điều tiết nước đúng sẽ ít bị ngộ độc hữu cơ hơn trong giai đoạn mưa ẩm. Ngược lại, ruộng còn nhiều rơm rạ phân hủy, lại giữ nước sâu sau mưa, dễ phát sinh vàng lá, nghẹt rễ và sâu bệnh đi kèm.
Nhiệm vụ trước mắt của vùng lúa Mùa Hà Nội là rút nước hợp lý ở ruộng đẻ nhánh rộ, dừng bón đạm trên ruộng xanh tốt, phát quang bờ ruộng, kiểm tra bạc lá - khô vằn và xử lý chuột, ốc đồng loạt. Làm chắc đầu tháng 08 sẽ giúp cây lúa khỏe, đẻ nhánh hữu hiệu và có nền tốt hơn trước khi bước vào làm đòng.