Khi mực nước ao dâng cao sau mưa lớn, chủ động hạ mực nước là biện pháp cần thiết nếu xuất hiện nguy cơ tràn bờ, nhưng không có nghĩa phải xả thật nhanh hoặc tháo một lượng lớn nước trong thời gian ngắn. Sau mưa, môi trường ao có thể đồng thời biến động về nhiệt độ, độ trong, pH, oxy hòa tan và sự phân tầng nước, trong khi cá vừa phải thích nghi với những thay đổi này. Vì vậy, mục tiêu trước tiên là đưa mực nước về mức an toàn, bảo vệ bờ ao và hạn chế thất thoát cá nhưng vẫn tránh tạo thêm biến động đột ngột cho môi trường nuôi.
Sau một đợt mưa lớn, mực nước ao cá của gia đình tôi dâng lên gần sát bờ. Cá hiện vẫn bơi bình thường nhưng tôi lo nếu tiếp tục mưa thì nước có thể tràn bờ và làm thất thoát cá. Tôi định mở cống xả thật nhanh để hạ thấp mực nước trong thời gian ngắn. Trong trường hợp này, tôi có nên xả nhiều nước ngay không?
Kiểm tra trước khi mở cống xả
Trước tiên cần kiểm tra toàn bộ bờ ao, vị trí xung yếu, cống cấp thoát nước, đường xả tràn và lưới chắn. Nếu phát hiện nước đã gần vượt bờ, bờ có dấu hiệu rò rỉ hoặc hệ thống thoát bị rác làm cản trở, cần xử lý ngay những điểm này để nước có thể thoát theo đường kiểm soát. Lưới hoặc đăng chắn tại khu vực thoát nước cũng phải chắc chắn để hạn chế cá theo dòng nước ra ngoài khi xả.
Hạ mực nước theo tình trạng thực tế
Khi nước ao quá cao, có thể chủ động xả bớt để tạo khoảng an toàn cho những đợt mưa tiếp theo. Tuy nhiên, lượng nước cần xả phải căn cứ mực nước hiện tại, khả năng chịu tải của bờ, dự báo thời tiết, hệ thống thoát và phản ứng của cá, thay vì cố gắng hạ ao thật nhanh theo một mức cố định. Trong quá trình xả cần theo dõi dòng nước, bờ ao và hoạt động của cá để kịp thời dừng hoặc điều chỉnh nếu xuất hiện bất thường.
Không biến xả nước thành thay nước ồ ạt
Xả bớt nước tầng mặt nhằm kiểm soát mực nước sau mưa khác với việc tháo một lượng lớn nước rồi cấp nước mới vào ao. Nguồn nước cấp chưa được kiểm tra có thể mang theo chất ô nhiễm, sinh vật không mong muốn hoặc có các chỉ tiêu môi trường khác biệt với nước trong ao, vì vậy không nên tùy tiện thay nước ồ ạt chỉ vì nước ao vừa dâng cao. Nếu cần bổ sung hoặc thay nước vì chất lượng nước không phù hợp, phải đánh giá nguồn nước và điều kiện ao nuôi trước khi thực hiện.
Theo dõi cá và môi trường sau mưa
Mưa lớn có thể làm môi trường ao thay đổi ngay cả khi cá chưa biểu hiện bất thường rõ rệt, vì vậy cần tiếp tục quan sát khả năng bơi, phản ứng với thức ăn và vị trí tập trung của cá. Với ao nuôi có thiết bị sục khí hoặc quạt nước, việc vận hành phù hợp có thể hỗ trợ hạn chế phân tầng và duy trì oxy hòa tan khi điều kiện nước biến động. Lượng thức ăn cũng cần được điều chỉnh theo hoạt động thực tế của cá, không nên cố duy trì khẩu phần như những ngày điều kiện môi trường ổn định nếu cá giảm bắt mồi.
Chủ động ngăn cá thất thoát
Khi mưa còn khả năng tiếp diễn, nguy cơ không chỉ nằm ở chất lượng nước mà còn ở việc nước vượt bờ, hỏng cống hoặc làm cá thoát theo dòng chảy. Cần duy trì lưới chắn chắc chắn tại các vị trí có nguy cơ thất thoát, gia cố những đoạn bờ yếu và giữ đường thoát nước thông suốt. Không nên đợi đến khi nước đã tràn qua bờ mới xử lý vì khi đó việc kiểm soát dòng chảy và giữ cá trong ao sẽ khó khăn hơn.
Nếu cá nổi đầu kéo dài, bơi bất thường, giảm ăn rõ rệt, xuất hiện chết rải rác hoặc các chỉ tiêu môi trường thay đổi mạnh, người nuôi cần kiểm tra nguyên nhân và liên hệ cán bộ chuyên môn thủy sản khi không xác định được cách xử lý phù hợp. Tóm lại, khi mực nước ao dâng sát bờ sau mưa lớn, có thể xả bớt nước để phòng tràn nhưng nên thực hiện có kiểm soát, đồng thời kiểm tra bờ, cống, lưới chắn và môi trường ao; không nên mặc định rằng xả càng nhanh, càng nhiều thì ao càng an toàn.