Nghệ An đang ghi nhận hiệu quả bước đầu từ mô hình chuyển đổi 1 ha đất lúa kém hiệu quả sang trồng rau răm vụ Hè Thu năm 2026 tại xã Đại Huệ. Cây rau răm sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh, cho thu hoạch nhiều đợt trong năm, giúp người dân tận dụng diện tích khó tưới, tăng giá trị sản xuất và thích ứng tốt hơn với nắng hạn.
Chuyển đổi trên đất lúa kém hiệu quả
Thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa kém hiệu quả, vụ Hè Thu năm 2026, nông dân xóm 8, xã Đại Huệ, tỉnh Nghệ An đã chuyển đổi 1 ha đất lúa sang trồng rau răm. Mục tiêu là khai thác hiệu quả diện tích sản xuất thường gặp khó khăn về nguồn nước tưới, đồng thời nâng thu nhập cho người dân trên cùng đơn vị diện tích canh tác.
Trước đây, diện tích thực hiện mô hình chủ yếu trồng lúa nhưng hiệu quả kinh tế chưa cao do địa hình cao cưỡng, phụ thuộc nhiều vào thời tiết, nhất là trong điều kiện nắng nóng và nguy cơ hạn hán vụ Hè Thu. Trên cơ sở khảo sát thực tế, địa phương lựa chọn cây rau răm vì dễ trồng, ít sâu bệnh, phù hợp điều kiện đất đai và có nhu cầu tiêu thụ ổn định.
Cách chuyển đổi này cho thấy địa phương không mở rộng sản xuất bằng mọi giá, mà lựa chọn cây trồng theo điều kiện đất, nước và thị trường. Đây là hướng phù hợp với những vùng ruộng cao, khó chủ động tưới tiêu.
Rau răm thích nghi tốt, ít sâu bệnh
Sau khi trồng, diện tích rau răm tại xóm 8 sinh trưởng và phát triển tốt, tỷ lệ sống cao, khả năng thích nghi với điều kiện thời tiết địa phương. Đến nay, 1 ha rau răm phát triển đồng đều, ít sâu bệnh gây hại, cho thu nhập ổn định và cao hơn nhiều so với trồng lúa.
Với cây rau răm, ưu điểm lớn là thời gian sinh trưởng nhanh, có thể thu hoạch sớm và thu nhiều đợt. Trong điều kiện vụ Hè Thu thường nắng nóng, những cây trồng có khả năng thích nghi, ít sâu bệnh và không đòi hỏi quá nhiều công chăm sóc sẽ giúp hộ dân giảm rủi ro.
Tuy vậy, để mô hình bền vững, người dân vẫn cần chú ý kỹ thuật làm đất, giữ ẩm, cắt hái hợp lý và quản lý sâu bệnh theo hướng an toàn. Nếu chăm sóc đúng, cây rau răm có thể duy trì sinh trưởng ổn định, cho thu hoạch đều, tạo nguồn thu thường xuyên hơn so với lúa trên diện tích khó canh tác.
Thu hoạch nhanh, lưu gốc nhiều năm
Theo hộ trồng trong mô hình, rau răm có chi phí thấp, ít tốn công lao động, dễ tiêu thụ, thời gian thu hoạch ngắn và giúp người dân nhanh thu hồi vốn. Bình thường, cây rau răm sau trồng 1,5 tháng đã cho thu hoạch; năng suất bình quân dao động từ 15 - 25 tấn/ha/năm. Đây là loại cây lưu gốc, sinh trưởng nhanh, cho thu hoạch khoảng 10 - 15 ngày/lần và nếu chăm sóc tốt có thể lưu gốc 3 - 4 năm.
Đặc điểm thu hoạch nhiều lần là lợi thế lớn với nông hộ. Thay vì chờ cả vụ như cây lúa, người dân có thể có dòng thu nhập ngắn ngày, đều đặn hơn để trang trải chi phí sản xuất và sinh hoạt.
Cây lưu gốc cũng giúp giảm chi phí tái trồng nếu vườn được chăm sóc đúng kỹ thuật. Tuy nhiên, sau mỗi đợt cắt, cần bổ sung dinh dưỡng hợp lý, giữ ruộng thông thoáng và kiểm tra tình trạng cây để tránh suy kiệt gốc.
Thu nhập theo sào tạo động lực nhân rộng
Các hộ dân trồng rau răm ở xóm 8 cho biết, với diện tích 1 sào khoảng 500 m², mỗi ngày có thể thu hoạch 15 - 20 kg. Với giá bán hiện tại 10.000 - 12.500 đồng/kg, người dân thu khoảng 150.000 - 250.000 đồng/ngày; tính theo tháng đạt 3 - 4,5 triệu đồng và mỗi năm đạt 36 - 54 triệu đồng.
Kết quả này cho thấy rau răm có thể tạo nguồn thu hấp dẫn trên diện tích nhỏ, nhất là với những hộ có lao động tại chỗ và khả năng chăm sóc thường xuyên. Mô hình cũng góp phần đa dạng hóa cơ cấu cây trồng, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân xã Đại Huệ.
Trong thời gian tới, Nghệ An cần tiếp tục theo dõi hiệu quả mô hình, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc an toàn, tổ chức tiêu thụ ổn định và lựa chọn vùng đất lúa kém hiệu quả để mở rộng có kiểm soát. Khi chuyển đổi gắn với nhu cầu thị trường, cây rau răm có thể trở thành hướng sản xuất phù hợp cho những diện tích khó tưới trong vụ Hè Thu.