Dịch cúm gia cầm H5N1 xảy ra tại xã Hùng Châu (Nghệ An) khiến khoảng 18.000 con gia cầm chết và buộc phải tiêu hủy theo quy định. Tuy nhiên, từ thực tiễn xử lý ổ dịch cho thấy, bên cạnh việc khoanh vùng, khống chế dịch kịp thời, xây dựng mô hình chăn nuôi an toàn sinh học mới là giải pháp căn cơ để bảo vệ đàn vật nuôi, giảm thiểu thiệt hại và phát triển chăn nuôi bền vững.
Chủ động từ cơ sở, kiểm soát nguy cơ dịch bệnh
Ngay sau khi phát hiện ổ dịch cúm gia cầm H5N1, xã Hùng Châu đã khẩn trương triển khai các biện pháp phòng, chống dịch theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn. Địa phương huy động các ban, ngành, đoàn thể, các xóm và Trung tâm Cung ứng dịch vụ công tham gia, đồng thời thành lập tổ phản ứng nhanh để kịp thời xử lý khi dịch xảy ra.
Ông Nguyễn Khánh Dương, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hùng Châu cho biết: "Địa phương đã huy động các lực lượng tăng cường giám sát đàn gia cầm, rà soát các hộ chăn nuôi, khoanh vùng nguy cơ, xử lý kịp thời gia cầm mắc bệnh, đồng thời vệ sinh, tiêu độc khử trung để ngăn chặn dịch lây lan. Song song với công tác xử lý ổ dịch, tăng cường kiểm soát hoạt động vận chuyển, buôn bán, giết mổ gia cầm và các sản phẩm từ gia cầm; tuyên truyền để người dân không giấu dịch, không mua bán, vận chuyển gia cầm bệnh hoặc gia cầm không rõ nguồn gốc, góp phần hạn chế nguy cơ phát tán mầm bệnh".
Theo ông Trần Võ Ba, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y Nghệ An, ngay sau khi phát hiện ổ dịch, Chi cục đã cử cán bộ kỹ thuật trực tiếp xuống địa bàn phối hợp xử lý, đồng thời hỗ trợ 8.000 liều vắc xin và hai đợt hóa chất tiêu độc, khử trùng. Qua theo dõi, địa phương đã triển khai đúng quy trình xử lý ổ dịch, duy trì giám sát đàn gia cầm và thực hiện các biện pháp an toàn sinh học nhằm hạn chế nguy cơ dịch bệnh tái phát.
Lực lượng chức năng thu gom, xử lý gia cầm mắc bệnh theo quy định nhằm khoanh vùng và hạn chế nguy cơ phát tán mầm bệnh.
An toàn sinh học - giải pháp phòng bệnh từ gốc
Nếu việc khoanh vùng, tiêu hủy và khử trùng giúp khống chế dịch bệnh trước mắt thì chăn nuôi an toàn sinh học mới là giải pháp lâu dài để phòng bệnh từ gốc. Theo ngành chuyên môn, mầm bệnh có thể xâm nhập vào đàn gia cầm qua nhiều con đường như con giống, phương tiện vận chuyển, người chăm sóc, dụng cụ chăn nuôi hoặc môi trường bị ô nhiễm nếu không được kiểm soát chặt chẽ.
Tại xã Hùng Châu, cùng với xử lý ổ dịch, chính quyền địa phương tập trung tuyên truyền, hướng dẫn người chăn nuôi thay đổi nhận thức từ "chống dịch" sang "chủ động phòng dịch". Người dân được khuyến cáo thường xuyên vệ sinh chuồng trại, tiêu độc, khử trùng bằng vôi bột và hóa chất theo hướng dẫn; theo dõi sức khỏe đàn gia cầm hằng ngày; không nhập đàn, mua bán gia cầm không rõ nguồn gốc; đồng thời báo ngay cho chính quyền hoặc cơ quan thú y khi phát hiện gia cầm ốm, chết bất thường.
Đối với các cơ sở giết mổ, sơ chế, chế biến và kinh doanh gia cầm, địa phương yêu cầu thực hiện nghiêm các quy định về vệ sinh thú y, an toàn dịch bệnh; xử lý chất thải đúng quy định; vệ sinh, tiêu độc khử trùng khu vực sản xuất trước, trong và sau hoạt động nhằm giảm thiểu nguy cơ phát tán mầm bệnh.
Theo khuyến cáo của ngành chăn nuôi và thú y, để phòng ngừa hiệu quả dịch cúm gia cầm, người chăn nuôi cần thực hiện đồng bộ các giải pháp như lựa chọn con giống có nguồn gốc rõ ràng, tiêm phòng đầy đủ theo kế hoạch, kiểm soát người và phương tiện ra vào khu vực chăn nuôi, vệ sinh sát trùng định kỳ và giám sát đàn vật nuôi thường xuyên.
Vệ sinh, tiêu độc khử trùng khu vực giết mổ, kinh doanh gia cầm giúp hạn chế nguy cơ tồn lưu và phát tán mầm bệnh.
Bài học từ thực tiễn
Ổ dịch H5N1 tại xã Hùng Châu cho thấy sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương, sự hỗ trợ kịp thời của cơ quan chuyên môn cùng với ý thức hợp tác của người chăn nuôi là những yếu tố quan trọng giúp khống chế dịch bệnh, hạn chế thiệt hại.
Quan trọng hơn, thực tiễn cũng khẳng định an toàn sinh học không chỉ là giải pháp ứng phó khi có dịch mà cần trở thành quy trình sản xuất thường xuyên trong mỗi hộ chăn nuôi. Từ quản lý con giống, vệ sinh chuồng trại, tiêm phòng, kiểm soát nguồn lây đến phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường đều là những mắt xích quan trọng tạo nên "lá chắn" bảo vệ đàn gia cầm.
Kinh nghiệm từ xã Hùng Châu cho thấy, chủ động phòng bệnh luôn hiệu quả và ít tốn kém hơn xử lý khi dịch đã bùng phát. Nhân rộng các mô hình chăn nuôi an toàn sinh học, nâng cao nhận thức của người dân và duy trì giám sát dịch bệnh thường xuyên sẽ là nền tảng để ngành chăn nuôi gia cầm phát triển theo hướng an toàn, hiệu quả và bền vững.