Quảng Trị đang nhân rộng nhiều mô hình sản xuất theo hướng hữu cơ, an toàn sinh học, ứng dụng công nghệ cao và giảm phát thải. Từ vườn cam hơn 2 ha ở xã Cồn Tiên đến mô hình chăn nuôi lợn hữu cơ tại xã Vĩnh Thủy, các cách làm mới đang giúp nông dân thay đổi tư duy sản xuất, nâng giá trị nông sản và mở hướng phát triển xanh, bền vững.
Vườn cam hữu cơ hơn 2 ha ở Cồn Tiên
Tại thôn Gio Hòa, xã Cồn Tiên, hộ ông Trần Văn Thành đang chăm sóc vườn cam rộng hơn 2 ha chuẩn bị bước vào giai đoạn thu hoạch. Sản lượng dự kiến đạt khoảng 7 - 8 tấn, vụ cam năm nay được kỳ vọng mang lại nguồn thu trên 140 triệu đồng. Điểm đáng chú ý là hơn 5 năm qua, gia đình ông kiên trì theo đuổi phương thức canh tác theo hướng hữu cơ.
Năm 2020, hộ ông Thành được Trung tâm Khuyến nông tỉnh hỗ trợ hơn 1.350 cây giống cam xã Đoài và cam V2, đồng thời hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc theo hướng hữu cơ. Thay vì phụ thuộc vào phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, gia đình chuyển sang sử dụng phân chuồng ủ hoai, nấm đối kháng và chế phẩm vi sinh để cải tạo đất, chăm sóc cây, phòng trừ sâu bệnh.
Cách làm này cho thấy chuyển đổi hữu cơ cần thời gian, kỹ thuật và sự bền bỉ. Khi đất được phục hồi, cây cam khỏe hơn, chất lượng quả ổn định hơn, nông dân có thêm nền tảng để xây dựng vùng cây ăn quả lâu năm.
Sáu hộ tiếp tục chuyển sang trồng cam hữu cơ
Từ hiệu quả của mô hình tiên phong tại thôn Gio Hòa, xã Cồn Tiên đã có thêm 6 hộ chuyển sang trồng cam theo hướng hữu cơ. Với lợi thế quỹ đất gò đồi khá lớn, địa phương đang định hướng phát triển các loại cây ăn quả lâu năm phù hợp thổ nhưỡng, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung và nâng giá trị kinh tế trên cùng đơn vị diện tích.
Tín hiệu lan tỏa này rất quan trọng. Trong sản xuất nông nghiệp, người dân thường tin vào mô hình thực tế hơn những khuyến cáo chung. Khi một hộ làm thành công trên chính điều kiện đất đai của địa phương, các hộ xung quanh có cơ sở để so sánh chi phí, công chăm sóc, năng suất, chất lượng và đầu ra.
Để mô hình bền vững, Quảng Trị cần tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật cải tạo đất, quản lý dinh dưỡng hữu cơ, phòng trừ sâu bệnh bằng biện pháp sinh học và ghi chép quy trình sản xuất. Khi nhiều hộ cùng làm theo một quy trình, địa phương sẽ thuận lợi hơn trong xây dựng vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc và phát triển thương hiệu cam.
Chăn nuôi lợn theo hướng hữu cơ sau dịch bệnh
Tại xã Vĩnh Thủy, sau thiệt hại do dịch tả lợn châu Phi, nhiều hộ chăn nuôi còn e ngại tái đàn. Trong bối cảnh đó, mô hình chăn nuôi lợn an toàn sinh học theo hướng hữu cơ được triển khai với sự phối hợp giữa ngành nông nghiệp, chính quyền địa phương và doanh nghiệp. Người dân tham gia được hỗ trợ con giống, kỹ thuật, xây dựng chuồng trại và quy trình chăn nuôi kiểm soát từ đầu vào đến đầu ra.
Năm 2025, xã Vĩnh Thủy lồng ghép các nguồn vốn, hỗ trợ 5 hộ tham gia mô hình 50% giá trị con giống, mua 15 con lợn hậu bị. Đàn lợn nuôi theo hướng hữu cơ hiện phát triển tốt, chuẩn bị có lợn thương phẩm xuất bán. Theo cam kết, toàn bộ lợn thương phẩm được doanh nghiệp thu mua với giá 65.000 đồng/kg hơi trong 5 năm.
Mô hình này cho thấy an toàn sinh học không chỉ để phòng bệnh, mà còn giúp người dân lấy lại niềm tin khi tái đàn. Khi chuồng trại được kiểm soát, chất thải được xử lý và đầu ra có cam kết, rủi ro chăn nuôi nông hộ sẽ giảm đáng kể.
Công nghệ cao hỗ trợ sản xuất xanh
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị, toàn tỉnh hiện có gần 1.500 ha được chứng nhận hữu cơ; 384 ha lúa canh tác tự nhiên và 619,15 ha sản xuất theo hướng hữu cơ đang hoàn thiện điều kiện chứng nhận. Trong chăn nuôi, 31/43 trang trại quy mô lớn đã được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện chăn nuôi, 100% trang trại quy mô lớn áp dụng quy trình an toàn sinh học.
Toàn tỉnh cũng có trên 417 cơ sở ứng dụng công nghệ cao, 192,7 ha nuôi tôm công nghệ cao. Thiết bị bay không người lái đã được sử dụng trên hơn 22.000 ha lúa, giúp giảm 15 - 20% lượng thuốc bảo vệ thực vật, giảm 40 - 50% chi phí phun và nâng hiệu quả kinh tế khoảng 1,5 - 2,5 triệu đồng/ha/vụ.
Trong thời gian tới, Quảng Trị cần tiếp tục lựa chọn mô hình xanh phù hợp từng vùng sinh thái, hỗ trợ người dân về vốn, kỹ thuật, chứng nhận tiêu chuẩn và truy xuất nguồn gốc. Khi hữu cơ, an toàn sinh học, công nghệ cao và liên kết tiêu thụ được kết nối đồng bộ, nông nghiệp xanh sẽ không còn là mô hình nhỏ lẻ mà có thể trở thành hướng sản xuất hàng hóa bền vững.