Ngày 05/09/2026, người chăn nuôi tại xã Sa Bình, tỉnh Quảng Ngãi cần tăng cường kiểm soát nguồn gốc gia súc và thực hiện an toàn sinh học trước nguy cơ bệnh lở mồm long móng serotype SAT1 xâm nhập từ bên ngoài. Thông tin tuyên truyền của địa phương ngày 03/09/2026 xác định serotype SAT1 chưa xuất hiện tại Việt Nam, nhưng vẫn là mối nguy cần được theo dõi chặt. Đây là cảnh báo phòng ngừa từ sớm, không phải thông tin phát hiện hoặc công bố ổ dịch SAT1 tại Sa Bình.
SAT1 chưa xuất hiện tại Việt Nam
Theo thông tin được xã Sa Bình công bố ngày 03/09/2026, lở mồm long móng là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi-rút thuộc giống Aphthovirus, họ Picornaviridae gây ra. Vi-rút có nhiều serotype khác nhau, trong đó nguồn tuyên truyền của địa phương cho biết Việt Nam đã ghi nhận các serotype O, A và Asia 1, còn serotype SAT1 chưa xuất hiện.
Điểm quan trọng đối với người chăn nuôi là phải phân biệt giữa "nguy cơ xâm nhập" và "dịch bệnh đã xuất hiện". Việc địa phương tuyên truyền về SAT1 không có nghĩa serotype này đã được phát hiện trên đàn gia súc tại Sa Bình hoặc Quảng Ngãi. Cảnh báo nhằm giúp người dân nhận diện nguy cơ, kiểm soát những đường có khả năng đưa mầm bệnh vào cơ sở chăn nuôi và thông báo sớm khi vật nuôi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ. Với một bệnh có khả năng lây lan nhanh như lở mồm long móng, phòng ngừa trước khi mầm bệnh xâm nhập có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Kiểm soát con giống ngay từ khi nhập đàn
Hướng dẫn kỹ thuật được xã Sa Bình công bố cùng ngày xác định kiểm soát nguồn con giống và hoạt động vận chuyển là một trong những biện pháp quan trọng để ngăn vi-rút lở mồm long móng xâm nhập. Người chăn nuôi được khuyến cáo không mua trâu, bò, lợn từ vùng đang có dịch hoặc những con vật không rõ nguồn gốc, không đáp ứng yêu cầu kiểm dịch.
Gia súc mới mua về cần được nuôi cách ly ít nhất 21 ngày tại khu vực riêng biệt và chỉ nhập đàn khi hoàn toàn khỏe mạnh. Khoảng thời gian cách ly giúp người nuôi theo dõi sức khỏe vật nuôi mới trước khi cho tiếp xúc với đàn đang có. Nếu bỏ qua bước này, một con vật đang trong giai đoạn chưa biểu hiện triệu chứng rõ có thể trở thành yếu tố nguy cơ đối với cả đàn.
Phương tiện của thương lái cũng không nên đi trực tiếp vào khu vực chuồng nuôi. Khu vực giao nhận gia súc cần được bố trí tách biệt nếu điều kiện cơ sở cho phép, qua đó giảm tiếp xúc giữa phương tiện từ bên ngoài với môi trường chăn nuôi bên trong.
Nhận biết sớm dấu hiệu nghi lở mồm long móng
Thông tin tuyên truyền tại Sa Bình lưu ý lở mồm long móng có thể gây các biểu hiện đặc trưng như mụn nước và vết loét ở trong hoặc xung quanh khoang miệng, vùng mũi, núm vú và bàn chân của gia súc. Bệnh có thể gặp trên trâu, bò, lợn, dê, cừu và những động vật móng guốc chẻ khác.
Người chăn nuôi cần quan sát đàn hằng ngày, đặc biệt sau khi nhập con giống mới hoặc có hoạt động mua bán, vận chuyển gia súc. Những dấu hiệu như bỏ ăn, chảy nhiều nước bọt, tổn thương ở miệng hoặc chân, đi lại khó khăn cần được chú ý và báo cơ quan chuyên môn để kiểm tra. Không nên tự xác định serotype của vi-rút dựa trên triệu chứng bên ngoài bởi việc phân biệt serotype cần dựa vào xét nghiệm chuyên môn.
Khi phát hiện gia súc nghi mắc bệnh, người nuôi không nên bán chạy, vận chuyển hoặc tự giết mổ. Việc di chuyển động vật nghi bệnh có thể mở rộng đường phát tán mầm bệnh nếu trường hợp đó thực sự mắc bệnh truyền nhiễm.
Vệ sinh, khử trùng phải được duy trì thường xuyên
Bên cạnh kiểm soát con giống, xã Sa Bình hướng dẫn người chăn nuôi thực hiện vệ sinh, tiêu độc, khử trùng để hạn chế nguy cơ mầm bệnh tồn tại và phát tán trong khu vực chăn nuôi. Tuy nhiên, khử trùng cần bắt đầu bằng việc làm sạch chuồng, thu gom chất thải và loại bỏ chất bẩn trước khi sử dụng hóa chất phù hợp.
Máng ăn, máng uống, dụng cụ chăm sóc và khu vực phương tiện tiếp cận đều cần được quản lý. Dụng cụ sử dụng tại một khu chuồng không nên tùy tiện mang sang khu vực khác khi chưa được vệ sinh. Người ra vào khu nuôi cũng cần được kiểm soát, nhất là những người vừa tiếp xúc với gia súc tại cơ sở khác.
Tiêm phòng theo hướng dẫn của cơ quan thú y tiếp tục là một mắt xích quan trọng trong chương trình phòng lở mồm long móng. Tuy nhiên, người dân không nên tự suy luận rằng vắc xin đang sử dụng cho một serotype sẽ đương nhiên bảo vệ tương đương đối với mọi serotype khác. Việc lựa chọn và tổ chức tiêm phòng phải tuân theo chương trình, hướng dẫn chuyên môn và tình hình dịch tễ do cơ quan có thẩm quyền xác định.
Nhiệm vụ trước mắt tại Sa Bình là kiểm soát chặt nguồn gia súc nhập đàn, thực hiện cách ly vật nuôi mới, hạn chế phương tiện bên ngoài tiếp cận chuồng, duy trì vệ sinh, khử trùng và theo dõi sức khỏe đàn mỗi ngày. Cảnh báo ngày 03/09/2026 đặc biệt cần được hiểu đúng: Serotype SAT1 chưa xuất hiện tại Việt Nam. Chủ động phòng ngừa từ cửa chuồng là cách hạn chế nguy cơ mầm bệnh xâm nhập mà không gây tâm lý rằng một ổ dịch SAT1 đã xảy ra tại địa phương.