Sầu riêng Đắk Lắk bước vào vụ thu hoạch năm 2026 với sản lượng dự kiến trên 500.000 tấn và lợi thế lớn từ thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, phần lớn diện tích đang cho quả chưa có mã số vùng trồng được phía nhập khẩu phê duyệt. Khoảng cách giữa sản lượng thực tế và năng lực xuất khẩu chính ngạch có thể gây áp lực lên giá thu mua, nhất là khi nguồn cung tăng mạnh trong chính vụ.

• Từ ao nuôi đến bàn ăn quy trình chế biến cá tra đạt chuẩn xuất khẩu diễn ra như thế nào
• Bưởi Việt Nam được phép xuất khẩu sang Australia mở ra cơ hội nâng cao giá trị
• Nhiều nông dân trúng đậm, lợi nhuận tăng mạnh nhờ giá cà phê, sầu riêng neo cao

Sản lượng lớn tạo lợi thế nhưng cũng tăng áp lực tiêu thụ

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, địa phương có hơn 45.000 héc-ta sầu riêng, trong đó khoảng 30.000 héc-ta dự kiến cho thu hoạch trong năm 2026. Sản lượng toàn vụ có thể vượt 500.000 tấn, tiếp tục đưa Đắk Lắk trở thành vùng cung ứng sầu riêng lớn nhất cả nước.

Quy mô sản xuất lớn giúp tỉnh có khả năng đáp ứng các đơn hàng xuất khẩu với số lượng cao, thời gian cung ứng tập trung và chi phí thu gom thấp hơn so với những vùng trồng phân tán. Đây là lợi thế quan trọng khi doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch đóng gói, vận chuyển và giao hàng theo từng lô lớn.

Tuy nhiên, sản lượng tăng nhanh cũng tạo sức ép lên hệ thống thu mua. Nếu tiến độ xuất khẩu chậm, năng lực đóng gói thiếu hoặc thị trường nhập khẩu siết kiểm tra, lượng quả dồn vào thị trường trong nước có thể tăng mạnh. Khi đó, giá tại vườn dễ biến động, đặc biệt đối với sản phẩm chưa có hợp đồng bao tiêu.

Mã số vùng trồng trở thành điều kiện cạnh tranh bắt buộc

Đến giữa tháng 06/2026, Đắk Lắk có 277 mã số vùng trồng sầu riêng được phê duyệt với tổng diện tích khoảng 7.500 héc-ta, cùng 42 cơ sở đóng gói được cấp mã số xuất khẩu. Con số này vẫn thấp so với diện tích đang bước vào giai đoạn kinh doanh.

Tỉnh còn 151 hồ sơ mã số vùng trồng và 47 cơ sở đóng gói đang chờ Tổng cục Hải quan Trung Quốc phê duyệt. Ngay cả khi toàn bộ hồ sơ được thông qua, diện tích có mã số mới đạt khoảng 10.200 héc-ta, tương đương gần 40% diện tích đang cho thu hoạch.

Điều này cho thấy một phần lớn sản lượng vẫn chưa thể tham gia trực tiếp vào chuỗi xuất khẩu chính ngạch. Những nhà vườn không thuộc vùng đã được cấp mã phải bán qua thị trường nội địa hoặc cung cấp cho các đơn vị có khả năng điều phối phù hợp. Chênh lệch về điều kiện xuất khẩu có thể dẫn đến phân hóa rõ hơn về giá giữa các vùng sản xuất.

Truy xuất nguồn gốc có thể sàng lọc lại thị trường

Từ đầu tháng 07/2026, yêu cầu truy xuất nguồn gốc đối với nông sản tiếp tục được mở rộng sau giai đoạn thí điểm với sầu riêng. Hệ thống mới hướng tới quản lý thông tin từ vùng trồng, vật tư đầu vào, quá trình chăm sóc, thu hoạch đến đóng gói và phân phối.

Đối với sầu riêng Đắk Lắk, truy xuất nguồn gốc có thể giúp ngăn tình trạng sử dụng sai mã số, trộn sản phẩm ngoài vùng được cấp phép hoặc khai báo không đúng sản lượng. Những vi phạm này không chỉ ảnh hưởng đến một doanh nghiệp mà còn có thể làm tăng tần suất kiểm tra đối với toàn bộ lô hàng từ Việt Nam.

Các nhà vườn tuân thủ đúng quy trình sẽ có lợi thế khi doanh nghiệp lựa chọn vùng nguyên liệu. Ngược lại, hộ sản xuất thiếu nhật ký canh tác, sử dụng vật tư không rõ nguồn gốc hoặc không kiểm soát thời gian cách ly có nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng. Thị trường vì vậy sẽ chuyển dần từ mua bán theo sản lượng sang đánh giá đầy đủ hồ sơ và chất lượng.

Chế biến sâu giúp giảm phụ thuộc vào quả tươi

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của Đắk Lắk đạt khoảng 1,1 tỷ đô la Mỹ, chiếm gần 30% giá trị xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam. Kết quả này cho thấy vai trò lớn của thị trường quốc tế, nhưng cũng phản ánh mức độ phụ thuộc cao vào xuất khẩu quả tươi.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, tỉnh cấp phép cho 10 dự án mới với tổng vốn hơn 4.750 tỷ đồng. Trong đó, 6 dự án thuộc lĩnh vực chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản và năng lượng, tổng vốn hơn 3.570 tỷ đồng, tập trung đáng kể vào chế biến trái cây.

Các nhà máy cấp đông, sấy, tách múi và sản xuất thực phẩm từ sầu riêng có thể tiếp nhận quả không đạt yêu cầu về hình thức nhưng vẫn bảo đảm chất lượng. Chế biến cũng kéo dài thời gian tiêu thụ, giảm áp lực bán nhanh trong chính vụ và mở thêm thị trường ngoài Trung Quốc. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần có vùng nguyên liệu ổn định để duy trì công suất và kiểm soát chất lượng đầu vào.

Trong vụ năm 2026, Đắk Lắk cần đẩy nhanh hoàn thiện mã số vùng trồng, kiểm soát chặt truy xuất nguồn gốc và kết nối sản lượng với năng lực đóng gói, chế biến. Khi chuỗi cung ứng được chuẩn hóa, sầu riêng của tỉnh có thể giữ lợi thế xuất khẩu và hạn chế rủi ro giảm giá trong giai đoạn thu hoạch tập trung.