Sơn La đang phát huy vai trò của lực lượng khuyến nông cơ sở trong thúc đẩy chăn nuôi an toàn sinh học, giúp người dân giảm ô nhiễm môi trường, kiểm soát dịch bệnh và nâng hiệu quả sản xuất. Nhiều mô hình đã ứng dụng đệm lót sinh học, thức ăn ủ lên men từ nguyên liệu địa phương và quy trình tiêm phòng đầy đủ, tạo hướng chuyển đổi bền vững cho chăn nuôi nông hộ.
Chăn nuôi an toàn sinh học là hướng đi cấp thiết
Theo Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, trong bối cảnh ngành chăn nuôi đối mặt với dịch bệnh, ô nhiễm môi trường và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng sản phẩm, tỉnh Sơn La xác định chăn nuôi an toàn sinh học là hướng phát triển bền vững. Hệ thống khuyến nông cơ sở được xem là cầu nối quan trọng, giúp người dân chuyển từ chăn nuôi theo kinh nghiệm sang sản xuất an toàn và hiệu quả hơn.
Tại Sơn La, chăn nuôi nông hộ vẫn chiếm tỷ trọng lớn. Đây là lợi thế vì phù hợp với điều kiện sản xuất của nhiều gia đình, nhưng cũng đặt ra thách thức về quản lý chuồng trại, chất thải, con giống và phòng bệnh. Nếu quy trình vệ sinh không bảo đảm, chất thải chăn nuôi có thể gây ô nhiễm, ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng và làm tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh, nhất là trong thời điểm thời tiết chuyển mùa.
Vì vậy, chăn nuôi an toàn sinh học không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là cách bảo vệ sinh kế lâu dài cho hộ chăn nuôi.
Đệm lót sinh học giảm mùi hôi và mầm bệnh
Một trong những tiến bộ kỹ thuật được đưa vào sản xuất tại Sơn La là mô hình đệm lót sinh học. Mô hình tận dụng nguyên liệu sẵn có như trấu, mùn cưa, mày ngô, lõi ngô kết hợp với chế phẩm vi sinh để phân hủy chất thải ngay trong chuồng nuôi.
Cách làm này giúp chuồng trại khô ráo hơn, giảm mùi hôi, hạn chế vi sinh vật gây bệnh và tạo môi trường thuận lợi để vật nuôi sinh trưởng. Đối với chăn nuôi nông hộ, đây là giải pháp có tính thực tiễn cao vì nguyên liệu dễ kiếm, chi phí phù hợp và có thể áp dụng tại nhiều quy mô khác nhau.
Tuy nhiên, hiệu quả của đệm lót sinh học phụ thuộc vào việc chuẩn bị nền chuồng, độ dày lớp lót, độ ẩm, lượng chế phẩm vi sinh và tần suất đảo trộn. Nếu người dân được hướng dẫn đầy đủ, mô hình có thể giúp giảm công vệ sinh, hạn chế ô nhiễm và nâng khả năng phòng bệnh trong chuồng nuôi.
Khuyến nông cơ sở bám sát từng hộ chăn nuôi
Điểm nổi bật trong quá trình nhân rộng chăn nuôi an toàn sinh học tại Sơn La là vai trò đồng hành của cán bộ khuyến nông. Thông qua tập huấn, thực hành ngay tại chuồng nuôi và tư vấn trực tiếp cho từng hộ, lực lượng khuyến nông giúp người dân hiểu rõ lợi ích của xử lý chất thải, giảm ô nhiễm, phòng bệnh và tiết kiệm chi phí sản xuất.
Thay vì chỉ hướng dẫn theo tài liệu, cán bộ khuyến nông theo dõi quá trình áp dụng, giải đáp khó khăn phát sinh và điều chỉnh cách làm cho phù hợp với từng hộ. Cách tiếp cận "cầm tay chỉ việc" giúp người chăn nuôi dễ thay đổi thói quen hơn, nhất là với những hộ lâu nay quen làm theo kinh nghiệm.
Khi người dân hiểu được lợi ích kinh tế và môi trường, họ sẽ chủ động hơn trong vệ sinh chuồng trại, tiêm phòng, quản lý thức ăn và theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi. Đây là nền tảng quan trọng để mô hình an toàn sinh học không dừng lại ở điểm trình diễn mà có thể lan rộng trong cộng đồng.
Mô hình bò vỗ béo tại xã Mai Sơn
Một mô hình tiêu biểu được ghi nhận là Hợp tác xã Dịch vụ Tổng hợp và Sản xuất Nông nghiệp Lúa Vàng - Chi nhánh Sơn La, tại bản Yên Tiến, xã Mai Sơn. Hợp tác xã hiện nuôi khoảng 300 con bò vỗ béo và áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp an toàn sinh học.
Các giải pháp gồm sử dụng thức ăn ủ lên men từ nguyên liệu địa phương, tiêm phòng đầy đủ và dùng đệm lót sinh học từ mày, lõi ngô để xử lý chất thải. Việc kết hợp nhiều biện pháp giúp mô hình không chỉ giảm ô nhiễm môi trường mà còn nâng hiệu quả chăn nuôi, tạo điều kiện để đàn bò sinh trưởng ổn định hơn.
Từ thực tế này có thể thấy, chăn nuôi an toàn sinh học cần được triển khai theo cả quy trình chứ không chỉ là một kỹ thuật riêng lẻ. Chuồng trại, thức ăn, phòng bệnh, xử lý chất thải và theo dõi đàn vật nuôi phải được kết nối đồng bộ.
Mở rộng mô hình xanh và tuần hoàn
Theo Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, thành công của các mô hình chăn nuôi an toàn sinh học tại Sơn La đến từ cả ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và vai trò đồng hành của đội ngũ khuyến nông. Việc bám sát cơ sở, lấy người dân làm trung tâm đang góp phần thay đổi tư duy sản xuất và tạo động lực để hộ chăn nuôi áp dụng giải pháp tiên tiến.
Trong thời gian tới, Sơn La cần tiếp tục nâng chất lượng hoạt động khuyến nông, tăng tập huấn thực hành, xây dựng thêm mô hình trình diễn và nhân rộng những điển hình hiệu quả. Những vùng có điều kiện chăn nuôi tập trung nên ưu tiên mô hình xử lý chất thải bằng đệm lót sinh học, tận dụng phụ phẩm làm thức ăn ủ lên men và quản lý dịch bệnh theo quy trình an toàn.
Khi kỹ thuật được hướng dẫn đúng, người dân tham gia thường xuyên và hợp tác xã đóng vai trò tổ chức sản xuất, chăn nuôi an toàn sinh học có thể trở thành hướng đi quan trọng để Sơn La phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn và bền vững hơn.