Xã Vĩnh Thông, tỉnh Thái Nguyên ghi nhận rải rác một số đối tượng sâu bệnh gây hại trên lúa vụ Mùa năm 2026, chủ yếu là bệnh đạo ôn, sâu cuốn lá nhỏ và sâu đục thân. Thông tin công bố ngày 03/08/2026 cho thấy thời tiết mưa nắng xen kẽ, độ ẩm cao đang tạo điều kiện để dịch hại phát sinh, lây lan nhanh nếu không được kiểm tra và xử lý kịp thời.
Sâu bệnh đã xuất hiện rải rác trên đồng ruộng
Theo Trang thông tin điện tử xã Vĩnh Thông, qua kiểm tra đồng ruộng, trên địa bàn xã đã xuất hiện rải rác bệnh đạo ôn, sâu cuốn lá nhỏ và sâu đục thân trên lúa vụ Mùa năm 2026. Đây là nhóm dịch hại thường gây ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng cây lúa nếu nông dân phát hiện muộn hoặc phòng trừ không đúng thời điểm.
Thông tin công khai chưa nêu diện tích nhiễm, tỷ lệ bệnh đạo ôn, mật độ sâu đục thân hoặc phân bố cụ thể theo từng thôn. Vì vậy, đây là cảnh báo kỹ thuật dựa trên kết quả kiểm tra thực tế và điều kiện thời tiết thuận lợi cho sâu bệnh, không phải công bố dịch hại bùng phát diện rộng. Tuy nhiên, với lúa Mùa đang trong giai đoạn cần giữ bộ lá khỏe, việc thăm đồng sớm vẫn rất quan trọng để tránh sâu bệnh tăng nhanh sau các đợt mưa ẩm.
Sâu đục thân cần phát hiện từ ổ trứng và dảnh héo
Đối với sâu đục thân, cơ quan chuyên môn khuyến cáo nông dân thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, phát hiện sớm và ngắt bỏ ổ trứng, nhổ bỏ các dảnh héo, bông bạc rồi đưa ra khỏi ruộng để tiêu hủy. Khi sâu non mới nở, có thể tiến hành phun phòng trừ bằng thuốc phù hợp theo đúng hướng dẫn sử dụng.
Điểm quan trọng là không chờ đến khi ruộng xuất hiện nhiều dảnh héo mới xử lý, vì khi sâu đã đục sâu vào thân lúa, hiệu quả phòng trừ thường giảm. Nông dân cần kiểm tra kỹ những ruộng xanh tốt, gieo cấy dày, ven bờ cỏ hoặc khu vực từng có sâu ở vụ trước. Việc nhổ bỏ dảnh héo và tiêu hủy ngoài ruộng giúp giảm nguồn sâu tồn tại, đồng thời hỗ trợ phát hiện sớm các điểm có nguy cơ lan rộng.
Sâu cuốn lá nhỏ chỉ phun khi đạt ngưỡng
Với sâu cuốn lá nhỏ, xã Vĩnh Thông khuyến cáo chỉ tiến hành phun thuốc khi mật độ sâu non trên 20 con/m². Trường hợp ruộng có mật độ sâu non trên 40 con/m², cần phun kép 2 lần, lần thứ hai cách lần đầu từ 4 - 5 ngày để đạt hiệu quả phòng trừ cao hơn.
Khuyến cáo này giúp tránh tình trạng phun thuốc quá sớm hoặc phun theo cảm tính khi chỉ thấy lá có vết trắng cũ. Trước khi xử lý, nông dân cần mở lá cuốn để kiểm tra sâu còn sống, xác định tuổi sâu và mật độ thực tế ở nhiều điểm trong ruộng. Sâu còn nhỏ thường dễ phòng trừ hơn; ngược lại, nếu phun muộn khi sâu đã cuốn lá chặt và gây hại mạnh, bộ lá lúa có thể bị bạc trắng, giảm quang hợp, ảnh hưởng quá trình nuôi đòng và nuôi hạt.
Đạo ôn lá cần dừng đạm, giữ nước hợp lý
Đối với bệnh đạo ôn, cơ quan chuyên môn khuyến cáo phải thường xuyên kiểm tra ruộng lúa để phát hiện sớm các vết bệnh. Khi bệnh mới xuất hiện, nông dân cần dừng bón phân đạm, không phun phân bón lá hoặc chất kích thích sinh trưởng, đồng thời giữ mực nước trong ruộng từ 3 - 4 cm. Nếu bệnh gây hại nặng, cần phun nhắc lại lần thứ hai sau 5 - 7 ngày theo hướng dẫn.
Bệnh đạo ôn thường phát triển mạnh trong điều kiện ẩm độ cao, ruộng xanh rậm, bón thừa đạm hoặc sử dụng giống mẫn cảm. Dấu hiệu cần chú ý là vết bệnh hình thoi, giữa vết có màu xám bạc hoặc tro, viền nâu rõ. Khi đã xuất hiện đạo ôn lá, việc tiếp tục thúc đạm có thể làm cây mềm yếu và bệnh lan nhanh hơn. Vì vậy, xử lý dinh dưỡng, nước ruộng và thuốc đặc hiệu cần được kết hợp đồng bộ.
Cảnh giác đạo ôn cổ bông khi lúa trỗ
Đối với những diện tích gieo cấy giống lúa nhiễm bệnh hoặc đã bị đạo ôn lá, khi lúa bước vào giai đoạn trỗ bông, nếu gặp mưa ẩm thì bệnh có nguy cơ phát sinh gây hại trên cổ bông. Xã Vĩnh Thông khuyến cáo cần chủ động phun thuốc phòng 2 lần: lần thứ nhất khi lúa trỗ lác đác và lần thứ hai khi lúa trỗ đều.
Đạo ôn cổ bông nguy hiểm hơn đạo ôn lá vì có thể làm cổ bông bị khô, bông lúa lép trắng, giảm năng suất rõ rệt. Do đó, những ruộng đã có vết đạo ôn lá cần được đưa vào diện theo dõi riêng, nhất là trước và trong giai đoạn trỗ. Bà con cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc 4 đúng, kết hợp bón phân cân đối, giữ ruộng thông thoáng và không chủ quan trước những đợt thời tiết bất lợi.
Nhiệm vụ trước mắt của xã Vĩnh Thông là tiếp tục hướng dẫn nông dân thăm đồng, khoanh vùng các ruộng có sâu bệnh mới phát sinh và xử lý đúng ngưỡng. Phát hiện sớm đạo ôn, sâu cuốn lá nhỏ và sâu đục thân sẽ giúp bảo vệ bộ lá lúa vụ Mùa, hạn chế chi phí thuốc và giữ ổn định năng suất cuối vụ.