Xã Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang đang khuyến cáo nông dân chủ động chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh hại lúa vụ Hè Thu, vụ Mùa năm 2026. Thông tin công bố ngày 06/08/2026 cho biết lúa Mùa trên địa bàn đang ở giai đoạn đẻ nhánh đến đẻ nhánh rộ, đồng ruộng đã xuất hiện sâu cuốn lá nhỏ, rầy nâu, rầy lưng trắng, sâu đục thân, chuột, bệnh nghẹt rễ và một số bệnh khác.
Sâu bệnh đã xuất hiện trên lúa Mùa
Theo Trang thông tin điện tử xã Yên Sơn, lúa vụ Mùa trên địa bàn đang ở giai đoạn đẻ nhánh đến đẻ nhánh rộ. Đây là thời kỳ quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến số dảnh hữu hiệu, khả năng sinh trưởng và năng suất về cuối vụ. Qua theo dõi đồng ruộng, địa phương ghi nhận một số đối tượng sinh vật gây hại đã xuất hiện, gồm sâu cuốn lá nhỏ, rầy nâu, rầy lưng trắng, sâu đục thân, chuột, bệnh nghẹt rễ cùng một số loại bệnh khác.
Thông tin công khai chưa nêu diện tích nhiễm, mật độ sâu cuốn lá nhỏ, mật độ rầy hoặc tỷ lệ bệnh cụ thể theo từng thôn. Vì vậy, đây là cảnh báo kỹ thuật và hướng dẫn phòng trừ trên cơ sở theo dõi đồng ruộng, không phải công bố dịch hại bùng phát diện rộng. Tuy nhiên, ở giai đoạn lúa đang đẻ nhánh, nếu sâu bệnh không được phát hiện sớm, khả năng ảnh hưởng đến sinh trưởng và chất lượng sản xuất là rất rõ.
Sâu cuốn lá nhỏ lứa 5 cần theo dõi sát
Theo dự báo ngành chuyên môn được xã Yên Sơn dẫn lại, sâu cuốn lá nhỏ lứa 5 sẽ nở rộ và gây hại mạnh trong những ngày đầu tháng 8. Thời điểm phòng trừ hiệu quả nhất được khuyến cáo từ ngày 06 đến ngày 15/08/2026.
Sâu cuốn lá nhỏ gây hại bằng cách cuốn lá, ăn phần mô xanh bên trong, làm lá xuất hiện vệt trắng và giảm khả năng quang hợp. Khi mật độ tăng, ruộng lúa có thể bị bạc lá, cây chậm phát triển, ảnh hưởng đến quá trình đẻ nhánh và hình thành bộ lá khỏe. Nông dân cần kiểm tra kỹ các ruộng xanh tốt, gieo cấy dày, bón thừa đạm hoặc nằm ven khu dân cư, ven bờ cỏ. Khi thấy lá cuốn, cần mở lá để xác định sâu còn sống, tuổi sâu và mật độ thực tế trước khi quyết định phun thuốc.
Không phun thuốc tràn lan
Xã Yên Sơn khuyến cáo bà con theo dõi chặt diễn biến trên đồng ruộng, chỉ phun thuốc khi đến ngưỡng phòng trừ và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “4 đúng”: đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng cách. Địa phương cũng lưu ý không phun thuốc tràn lan để tránh lãng phí, ảnh hưởng môi trường và sức khỏe cộng đồng.
Đây là điểm rất quan trọng trong giai đoạn sâu cuốn lá nhỏ lứa 5 nở rộ. Nếu phun quá sớm khi sâu chưa đạt ngưỡng hoặc chỉ còn vết hại cũ, hiệu quả thấp và có thể làm giảm thiên địch trên đồng ruộng. Ngược lại, nếu phun quá muộn khi sâu đã cuốn lá chặt, thuốc khó tiếp xúc với sâu non, chi phí tăng mà hiệu quả phòng trừ không cao. Nông dân nên ưu tiên kiểm tra nhiều điểm đại diện trong ruộng, ghi nhận mật độ và xử lý theo hướng dẫn của cán bộ chuyên môn.
Bón phân cân đối, tiêu úng sau mưa lớn
Ủy ban nhân dân xã Yên Sơn đề nghị người dân thường xuyên thăm đồng, chăm sóc lúa đúng quy trình kỹ thuật, bón phân cân đối, không bón thừa đạm và tăng cường kali theo từng giai đoạn sinh trưởng. Địa phương cũng khuyến cáo điều tiết nước hợp lý, chủ động tiêu úng sau mưa lớn, khơi thông dòng chảy để bảo vệ diện tích lúa và cây màu.
Với lúa đang đẻ nhánh đến đẻ nhánh rộ, bón phân không cân đối dễ làm ruộng quá xanh, thân lá mềm, tạo điều kiện cho sâu cuốn lá nhỏ, rầy và bệnh phát triển. Sau mưa lớn, nước đọng lâu có thể làm bộ rễ thiếu oxy, dẫn đến nghẹt rễ, vàng lá, cây sinh trưởng kém. Những diện tích bị ảnh hưởng do mưa bão cần được khắc phục sớm theo hướng dẫn của cán bộ chuyên môn, tránh để cây suy yếu kéo dài rồi phát sinh thêm sâu bệnh.
Chuột và bệnh nghẹt rễ cũng cần xử lý kịp thời
Ngoài sâu cuốn lá nhỏ, xã Yên Sơn yêu cầu người dân tích cực phòng trừ chuột bằng cách vệ sinh đồng ruộng, phát quang bờ bụi, đặt bẫy và tổ chức diệt chuột đồng loạt. Đồng thời, bà con cần tăng cường theo dõi bệnh khô vằn, bệnh bạc lá, bệnh đốm sọc vi khuẩn và bệnh nghẹt rễ để xử lý kịp thời theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.
Chuột thường gây hại mạnh ở ruộng gần bờ cỏ, mương nước, khu dân cư hoặc nơi có nhiều hang ổ. Nếu chỉ diệt riêng lẻ từng hộ, hiệu quả thường thấp vì chuột có thể di chuyển từ ruộng này sang ruộng khác. Với bệnh nghẹt rễ, nông dân cần phân biệt với bệnh truyền nhiễm trên lá để có biện pháp phù hợp, tránh phun thuốc không cần thiết. Việc kết hợp vệ sinh đồng ruộng, quản lý nước, bón phân hợp lý và thăm đồng thường xuyên sẽ giúp giảm nguy cơ thiệt hại trong đầu tháng 8.
Nhiệm vụ trước mắt của xã Yên Sơn là tiếp tục cập nhật tình hình thời tiết, sâu bệnh và hướng dẫn nông dân phòng trừ đúng thời điểm, nhất là sâu cuốn lá nhỏ lứa 5 trong giai đoạn từ ngày 06 đến 15/08/2026. Thăm đồng thường xuyên, xử lý đúng ngưỡng và không phun thuốc tràn lan sẽ giúp bảo vệ năng suất lúa vụ Mùa.