Vải thiều Lục Ngạn nổi bật với màu đỏ tươi, cùi dày, hạt nhỏ, vị ngọt đậm và hương thơm đặc trưng. Trong vụ thu hoạch năm 2026, sản phẩm tiếp tục khẳng định vị thế khi giá bán duy trì ở mức cao, thị trường trong nước tiêu thụ mạnh và nhiều lô hàng được xuất khẩu sang Trung Quốc, Nhật Bản, Canada, Hoa Kỳ cùng Liên minh châu Âu.

• Mưa dông kéo dài buộc vùng vải thiều Bắc Ninh tăng tốc thu hoạch, siết bảo quản quả tươi
• Vải thiều Bắc Ninh mở rộng tiêu thụ nhưng áp lực chuẩn hóa xuất khẩu vẫn tăng mạnh
• Bắc Ninh: Đông Cứu hoàn thành thu hoạch lúa Xuân đúng tiến độ, tạo nền tảng cho sản xuất vụ Mùa năm 2026

Câu chuyện giống vải bén duyên vùng đồi

Một câu chuyện được người dân địa phương lưu truyền kể rằng, người con gái vùng Thanh Hà khi về làm dâu tại Lục Ngạn đã mang theo giống vải quê mình để trồng thử. Cây vải gặp điều kiện đất đồi, khí hậu và kinh nghiệm chăm sóc phù hợp nên phát triển tốt, tạo ra những quả có phẩm chất riêng. Từ những vườn nhỏ ban đầu, cây vải dần được nhân rộng và trở thành cây trồng chủ lực của vùng.

Quả vải thiều Lục Ngạn khi chín có dạng gần tròn, vỏ đỏ tươi, gai thưa và ngắn. Trọng lượng trung bình khoảng 20,7 gram mỗi quả, phần thịt chắc, thơm, ngọt đậm và chiếm tỷ lệ cao so với toàn quả. Vải chính vụ thường được thu hoạch tập trung trong tháng 6, thời điểm màu vỏ, độ ngọt và hương thơm đạt mức phù hợp để tiêu thụ tươi hoặc đưa vào sơ chế.

Chỉ dẫn địa lý mở đường vào thị trường khó tính

Vải thiều Lục Ngạn được bảo hộ chỉ dẫn địa lý tại Việt Nam từ năm 2008. Tháng 3/2021, sản phẩm trở thành đặc sản đầu tiên của Việt Nam được cấp bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý tại Nhật Bản. Trước đó, thương hiệu vải thiều đã được bảo hộ tại nhiều thị trường như Trung Quốc, Lào, Campuchia, Hàn Quốc, Singapore và Australia.

Để phục vụ tiêu thụ và xuất khẩu, các vùng trồng từng bước áp dụng quy trình thực hành nông nghiệp tốt, kiểm soát thuốc bảo vệ thực vật, ghi chép nhật ký sản xuất và sử dụng mã truy xuất nguồn gốc. Vải đưa vào Nhật Bản phải đến từ vùng trồng được kiểm tra, giám sát, cấp mã số và đáp ứng yêu cầu về kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm.

Hợp tác xã Hồng Xuân là một trong những đơn vị tham gia xây dựng vùng nguyên liệu chất lượng cao. Sản phẩm vải thiều Lục Ngạn của hợp tác xã đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 5 sao, đáp ứng các tiêu chí về chất lượng, tổ chức sản xuất và khả năng tiếp cận thị trường xuất khẩu.

Giá trị mùa vải năm 2026 tăng mạnh

Theo Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh, đến ngày 01/07/2026, toàn tỉnh đã thu hoạch khoảng 130.000 tấn vải thiều. Thị trường trong nước tiêu thụ khoảng 67,4 phần trăm sản lượng, phần còn lại được xuất khẩu. Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất với hơn 40.500 tấn, bên cạnh Nhật Bản, Canada, Liên minh châu Âu và Hoa Kỳ.

Giá bán bình quân trong vụ đạt khoảng 56.000 đồng mỗi kilogram. Tổng doanh thu từ vải thiều vượt 7.200 tỷ đồng, tăng mạnh so với vụ năm 2025 dù sản lượng chịu tác động của thời tiết. Hoạt động thu mua, vận chuyển, đóng gói, bảo quản và tiêu thụ cũng tạo thêm hơn 1.500 tỷ đồng doanh thu dịch vụ phụ trợ.

Kết quả này cho thấy thị trường đang chuyển dần từ mua bán theo sản lượng sang coi trọng chất lượng, mẫu mã và độ an toàn của từng lô hàng. Những quả được sản xuất theo quy trình tốt, phân loại đồng đều, đóng gói đẹp và truy xuất rõ ràng thường có khả năng tiếp cận phân khúc giá cao hơn.

Chế biến và du lịch kéo dài giá trị đặc sản

Ngoài tiêu thụ quả tươi, vải thiều Lục Ngạn được chế biến thành vải sấy khô, nước ép, giấm vải, mật ong hoa vải và vải ngâm nước đường. Một số cơ sở đã chuyển từ lò sấy thủ công sang công nghệ điện hoặc hơi nước nhằm rút ngắn thời gian, giảm nhân công và tạo sản phẩm đồng đều hơn.

Sản phẩm vải thiều sấy khô của Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Hằng Hiếu đã được công nhận OCOP 4 sao. Việc đầu tư bao bì, nâng chất lượng chế biến và đưa sản phẩm đến hội chợ, điểm giới thiệu OCOP giúp đặc sản có thể tiêu thụ quanh năm, giảm phụ thuộc vào thời gian thu hoạch ngắn.

Năm 2026, tỉnh Bắc Ninh công nhận 143 vườn vải đẹp tại 15 xã, phường. Đây là nguồn lực để phát triển hoạt động tham quan, trải nghiệm hái quả, thưởng thức vải tại vườn và quảng bá văn hóa vùng trồng. Địa phương cũng định hướng ưu tiên hạ tầng và du lịch tại những khu vực sản xuất vải thiều trọng điểm.

Giữ chất lượng ổn định, bảo vệ chỉ dẫn địa lý và mở rộng chế biến sẽ quyết định sức cạnh tranh lâu dài của vải thiều Lục Ngạn. Khi mỗi quả vải được gắn với vùng trồng minh bạch, câu chuyện địa phương và tiêu chuẩn thị trường, đặc sản này có thêm cơ hội chinh phục người tiêu dùng trong nước và quốc tế.