Trong sản xuất ngô hiện đại, nước không chỉ là yếu tố duy trì sinh trưởng mà còn quyết định trực tiếp đến số hạt trên bắp và khối lượng hạt thu hoạch. Thực tế cho thấy, chỉ cần thiếu ẩm trong giai đoạn mẫn cảm, năng suất có thể giảm 15 đến 30%. Vì vậy, quản lý nước tưới cần được xem là một chiến lược kỹ thuật thay vì thao tác bổ sung đơn thuần.
Cây ngô - Zea mays - có nhu cầu nước thay đổi rõ rệt theo từng giai đoạn sinh trưởng và đặc biệt nhạy cảm với stress hạn trong thời kỳ sinh sản.
Nhu cầu nước theo từng giai đoạn sinh trưởng
- Giai đoạn nảy mầm và cây con
Ở giai đoạn từ gieo đến 3 lá:
Trong thời kỳ này, bộ rễ sơ cấp đang hình thành. Nếu thiếu ẩm, rễ phát triển yếu, ảnh hưởng lâu dài đến khả năng hút dinh dưỡng.
- Giai đoạn sinh trưởng mạnh từ 6 đến 12 lá
Đây là giai đoạn tích lũy sinh khối nhanh:
Thiếu nước làm giảm áp suất trương tế bào, khiến lá cuốn lại để hạn chế thoát hơi nước. Khi đó diện tích quang hợp giảm, kéo theo giảm tích lũy vật chất khô.
- Giai đoạn trổ cờ và phun râu
Đây là giai đoạn quyết định số hạt trên bắp:
Về mặt sinh lý, stress hạn làm giảm vận chuyển đường và dinh dưỡng lên bắp. Nếu xảy ra trong 7 đến 10 ngày quanh thời điểm trổ cờ, năng suất có thể giảm nghiêm trọng.
- Giai đoạn hình thành và tích lũy hạt
Sau khi thụ tinh thành công:
Giai đoạn này quyết định khối lượng hạt và trọng lượng 1.000 hạt. Nếu thiếu nước, quá trình vận chuyển chất đồng hóa vào hạt bị suy giảm.
Phương pháp tưới phù hợp theo điều kiện sản xuất
- Tưới rãnh:
- Tưới phun mưa:
- Tưới nhỏ giọt:
Tưới nhỏ giọt đang được xem là giải pháp thích ứng hiệu quả trong bối cảnh biến đổi khí hậu.
Quản lý nước trong điều kiện thời tiết cực đoan
Thời tiết thất thường làm tăng nguy cơ hạn và mưa lớn bất thường. Một số giải pháp kỹ thuật cần áp dụng:
Quản lý nước hiệu quả không chỉ giúp ổn định năng suất mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón và giảm chi phí sản xuất.