Ổ dịch tả lợn châu Phi tại xã Thu Lũm, tỉnh Lai Châu, được xác nhận sau khi mẫu bệnh phẩm lấy từ lợn chết ở bản Gò Khà cho kết quả dương tính ngày 11/06/2026. Báo cáo của chính quyền địa phương ghi nhận bốn con lợn chết tại hai bản Gò Khà và Tù Nạ, tổng trọng lượng 353 ki-lô-gam, trong khi 278 con khác được xếp vào nhóm nguy cơ cao cần giám sát chặt.
Bốn con lợn chết tại hai bản
Theo Báo cáo số 321 ngày 12/06/2026 của Ủy ban nhân dân xã Thu Lũm, ca bệnh đầu tiên được ghi nhận ngày 09/06/2026 tại hộ ông Lý Trùy Hừ ở bản Gò Khà. Mẫu bệnh phẩm do Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Lai Châu gửi xét nghiệm đã cho kết quả dương tính với vi rút dịch tả lợn châu Phi theo phiếu trả lời số 5500 ngày 11/06/2026 của Trung tâm Chẩn đoán và Xét nghiệm Thú y Trung ương I.
Đến ngày 12/06/2026, địa phương ghi nhận bốn con lợn chết, gồm ba con lợn nái và một con lợn đực, tại các hộ thuộc bản Gò Khà và Tù Nạ. Tổng trọng lượng số lợn chết là 353 ki-lô-gam. Báo cáo đồng thời xác định tổng đàn lợn có nguy cơ cao tại hai bản là 278 con, lớn hơn nhiều so với số vật nuôi đã biểu hiện bệnh và chết.
Chuồng nuôi và thời tiết làm tăng nguy cơ
Báo cáo của xã Thu Lũm cho biết Gò Khà và Tù Nạ từng xuất hiện dịch tả lợn châu Phi trong năm 2025. Từ thực tế này, địa phương nhận định mầm bệnh có thể còn tồn lưu trong môi trường hoặc trên những con lợn nhiễm bệnh nhưng chưa biểu hiện triệu chứng rõ ràng. Đây là nhận định về yếu tố nguy cơ, không phải kết luận xác định duy nhất nguyên nhân làm ổ dịch phát sinh trở lại.
Nhiều chuồng nuôi tại khu vực được xây gần đường giao thông, chưa bảo đảm an toàn sinh học và để nước thải chảy trực tiếp ra môi trường. Mưa nhiều trước thời điểm phát hiện dịch có thể tạo dòng chảy mang theo chất thải, đồng thời làm đàn lợn giảm sức đề kháng. Việc đàn lợn chưa được tiêm vắc xin phòng bệnh cũng được địa phương nêu là yếu tố làm tăng nguy cơ phát tán mầm bệnh và gây thiệt hại cho chăn nuôi.
Thiết lập vùng uy hiếp và vùng đệm
Ngày 16/06/2026, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thu Lũm ban hành Quyết định số 455, công bố dịch tả lợn châu Phi trên địa bàn xã kể từ ngày 09/06/2026. Ổ dịch được xác định tại hộ ông Lý Trùy Hừ ở bản Gò Khà. Vùng bị dịch uy hiếp được xác lập trong phạm vi ba ki-lô-mét quanh ổ dịch, còn vùng đệm có bán kính mười ki-lô-mét.
Quyết định yêu cầu khoanh vùng, xử lý ổ dịch và kiểm soát việc vận chuyển, giết mổ, mua bán lợn cùng sản phẩm từ lợn ra, vào vùng có dịch. Lợn mắc bệnh, nghi mắc bệnh hoặc chết phải được cách ly, thống kê và tiêu hủy theo hướng dẫn của cơ quan thú y. Xã cũng yêu cầu vệ sinh, khử trùng khu vực chăn nuôi, giết mổ và buôn bán động vật, đồng thời lấy mẫu kịp thời khi xuất hiện lợn ốm, chết bất thường.
Người nuôi không bán chạy lợn bệnh
Người chăn nuôi tại Thu Lũm cần theo dõi đàn lợn hằng ngày và báo ngay cho trưởng bản, chính quyền xã hoặc cán bộ thú y khi phát hiện lợn sốt, bỏ ăn, xuất huyết, nằm tụ tập hoặc chết bất thường. Tuyệt đối không bán chạy, vận chuyển, giết mổ hay vứt xác lợn chết ra môi trường, bởi những hành vi này có thể làm mầm bệnh lan sang hộ nuôi và địa bàn lân cận.
Chuồng trại cần hạn chế người và phương tiện ra vào, thường xuyên làm sạch, khử trùng dụng cụ, khu vực nuôi và nơi thu gom chất thải. Ủy ban nhân dân xã Thu Lũm cho biết địa phương đã được cấp 148 lít thuốc sát trùng phục vụ tiêu độc khu vực tiêu hủy và chuồng nuôi. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng yêu cầu các địa phương tổ chức tiêm phòng bao vây ổ dịch, vùng uy hiếp và vùng nguy cơ cao theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.
Nhiệm vụ trước mắt của Thu Lũm là kiểm đếm chính xác đàn lợn trong vùng nguy cơ, giám sát từng hộ, kiểm soát chặt vận chuyển và xử lý ngay ca bệnh mới. Việc khai báo sớm, tiêu hủy đúng quy định và duy trì an toàn sinh học sẽ quyết định khả năng khống chế ổ dịch.