Ghi nhận thực tế tại nhiều địa phương cho thấy một số trà lúa sau sạ khoảng 15 đến 20 ngày có biểu hiện phát triển kém. Lá lúa ngả vàng, cây nhỏ, bộ rễ thưa và xuất hiện màu đen ở phần rễ non. Một số hộ dân cho biết dù đã bón phân và chăm sóc theo lịch nhưng cây vẫn chậm lớn, không nở bụi như những vụ trước. Theo các viện nghiên cứu nông nghiệp, khi bộ rễ bị suy yếu trong giai đoạn đầu, cây lúa sẽ giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng, ảnh hưởng lớn đến quá trình sinh trưởng và hình thành chồi hữu hiệu.
Nhiều nông dân phản ánh tình trạng lúa sau sạ gần 20 ngày vẫn còi cọc dù đã bón phân đầy đủ. Một số ruộng xuất hiện hiện tượng lá vàng, rễ đen và cây không bung chồi khiến người dân lo ngại năng suất sẽ giảm mạnh nếu không xử lý kịp thời. Ngoài ra, nhiều hộ cũng đặt câu hỏi vì sao cùng điều kiện chăm sóc nhưng có ruộng phục hồi nhanh, trong khi có ruộng tiếp tục suy cây và phát triển chậm.
Cần xác định đúng nguyên nhân trước khi xử lý
Theo chuyên gia kỹ thuật ngành trồng trọt, hiện tượng vàng lá và teo rễ trên lúa Hè Thu hiện nay chủ yếu liên quan đến ba nhóm nguyên nhân gồm rầy di trú, bọt rong và sốc nhiệt do thời tiết.
Trong đó, rầy di trú là đối tượng gây hại đáng chú ý vì chích hút nhựa làm cây lúa nhanh suy yếu. Khi rễ đã bị ảnh hưởng, cây sẽ giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng nên dù bón thêm phân vẫn không phục hồi hiệu quả.
Đối với ruộng bị rầy gây hại, chuyên gia khuyến cáo nên đưa nước ngập qua thân cây để hạn chế mật số rầy nếu chủ động được nguồn nước. Trường hợp không chủ động nước, có thể sử dụng các hoạt chất xử lý rầy như Nafloxam hoặc Medino theo đúng hướng dẫn kỹ thuật.
Bọt rong và sốc nhiệt cũng làm lúa suy yếu nhanh
Ngoài rầy di trú, hiện tượng bọt rong thường xuất hiện tại các vùng trũng hoặc ven bờ dưới tác động của gió cũng là nguyên nhân khiến cây lúa phát triển chậm. Rong phủ mặt ruộng làm cản trở quá trình sinh trưởng, thậm chí gây chết lúa nhỏ nếu xuất hiện với mật độ dày.
Bên cạnh đó, thời tiết nắng nóng kéo dài xen kẽ mưa trái mùa và sương sớm khiến cây lúa dễ bị sốc nhiệt, giảm sức chống chịu và chậm phục hồi sau sạ.
Theo chuyên gia, trong trường hợp này cần bổ sung các chất điều hòa sinh trưởng phù hợp để hỗ trợ cây tăng khả năng chống sốc, phục hồi bộ rễ và thúc đẩy đẻ nhánh.
Nếu xử lý chậm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất
Theo cơ quan chuyên môn, nếu tình trạng vàng lá và teo rễ kéo dài, cây lúa sẽ thiếu chồi hữu hiệu và giảm khả năng nuôi đòng ở giai đoạn sau. Điều này khiến bông nhỏ, tỷ lệ lép tăng và năng suất cuối vụ giảm đáng kể.
Các viện nghiên cứu nông nghiệp nhận định giai đoạn từ mạ đến đẻ nhánh là thời điểm quyết định nền tảng năng suất của cây lúa, do đó việc phát hiện sớm và xử lý đúng nguyên nhân là rất quan trọng.
Khuyến cáo nông dân tăng cường theo dõi đồng ruộng
Trong điều kiện thời tiết diễn biến thất thường hiện nay, nông dân cần thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, đặc biệt sau các đợt nắng nóng hoặc mưa trái mùa.
Việc quản lý nước hợp lý, cân đối dinh dưỡng và xử lý sớm các đối tượng gây hại sẽ giúp cây lúa phục hồi nhanh, tăng khả năng đẻ nhánh và ổn định năng suất trong vụ Hè Thu năm nay.