Trên những cánh đồng lúa chín vàng, hình ảnh máy gặt đập liên hợp di chuyển thành từng đường thẳng đều đặn đã trở nên quen thuộc. Nhưng phía sau chuyển động tưởng như đơn giản ấy là một hệ thống cơ khí phức tạp, nơi mọi bộ phận vận hành đồng bộ để cắt - tuốt - sàng - làm sạch hạt lúa chỉ trong vài giây. Chính sự chính xác này quyết định trực tiếp đến năng suất, tỷ lệ hao hụt và lợi nhuận của người trồng lúa.
Một cỗ máy "ba trong một" trên đồng ruộng
Máy gặt đập liên hợp (Combine Harvester) được gọi là "liên hợp" vì tích hợp ba công đoạn:
Trước đây, mỗi công đoạn phải thực hiện thủ công hoặc bằng máy rời. Việc tích hợp giúp rút ngắn thời gian thu hoạch, giảm nhân công và hạn chế thất thoát hạt do rơi rụng.
Nguyên lý hoạt động: cắt - tuốt - sàng - làm sạch
- Bộ phận cắt: Thanh dao chuyển động tịnh tiến cắt ngang thân lúa sát gốc. Trục cuốn phía trước đưa lúa vào buồng tuốt. Nếu tốc độ không phù hợp, lúa có thể bị đổ ngã hoặc rơi hạt trước khi vào máy.
- Hệ thống tuốt - đập: Lúa được đưa vào trống đập quay tốc độ cao. Lực va đập và ma sát giúp tách hạt khỏi bông, trong khi rơm được đẩy ra phía sau. Tốc độ quá cao làm vỡ hạt; quá thấp khiến tuốt không sạch.
- Hệ thống sàng và quạt: Hạt lúa lẫn tạp chất rơi xuống sàng rung. Quạt gió thổi bay trấu và rơm nhẹ. Nếu chỉnh sai khe sàng hoặc lưu lượng gió, tỷ lệ hao hụt có thể tăng rõ rệt.
- Khoang chứa và xả hạt: Hạt sạch được tích vào thùng chứa, sau đó xả qua trục vít xoắn sang xe vận chuyển. Nhờ vậy, quá trình thu hoạch diễn ra liên tục, không gián đoạn.
Vì sao máy gặt đập quyết định năng suất thu hoạch?
Chỉ cần điều chỉnh sai một thông số như tốc độ trống đập hay độ mở sàng, tỷ lệ hạt vỡ và hao hụt có thể tăng đáng kể. Máy gặt đập liên hợp không chỉ là thiết bị cơ giới hóa đơn thuần mà là "trung tâm" của khâu thu hoạch lúa hiện đại.