Trong tháng 06/2026, những đợt mưa chuyển mùa đã bổ sung nguồn nước cho đồng ruộng tại An Giang, tạo điều kiện để lúa Hè Thu phục hồi và phát triển sau giai đoạn đầu vụ có nền nhiệt cao. Tuy nhiên, nắng nóng vào ban ngày xen kẽ mưa rào, dông vào chiều tối cũng làm độ ẩm ruộng lúa biến động mạnh, tạo môi trường thuận lợi cho nhiều đối tượng sâu bệnh phát sinh.
Thông tin từ các địa phương cho thấy lúa Hè Thu tại An Giang trong tháng 06/2026 không đồng đều về tuổi cây. Một số diện tích mới ở giai đoạn mạ và đẻ nhánh, trong khi nhiều trà lúa đã làm đòng hoặc bắt đầu trổ. Vì vậy, cùng một diễn biến thời tiết nhưng mức độ tác động tới từng vùng sản xuất có sự khác biệt rõ rệt.
Mưa đầu tháng hỗ trợ lúa non nhưng làm tăng độ ẩm đồng ruộng
Theo thông tin được Ủy ban nhân dân phường Mỹ Thới công bố trong tháng 06/2026, từ ngày 01/06 đến ngày 10/06/2026, địa phương xuất hiện nhiều đợt mưa vào chiều tối và ban đêm. Những ngày đầu tháng có thời điểm mưa nhiều lần trong ngày, kèm dông cục bộ và triều cường.
Mưa trong giai đoạn này giúp bổ sung nước cho những ruộng lúa đang ở thời kỳ mạ, đẻ nhánh và làm đòng. Đối với ruộng có khả năng tiêu thoát nước tốt, độ ẩm được duy trì phù hợp sẽ hỗ trợ cây lúa phát triển bộ rễ, đẻ nhánh và hấp thu dinh dưỡng.
Từ ngày 05/06 đến ngày 10/06/2026, lượng mưa tại Mỹ Thới có xu hướng giảm và thời gian nắng tăng lên. Sự thay đổi giữa nắng với mưa giúp đồng ruộng không bị ngập nước kéo dài, nhưng cũng làm nhiệt độ và độ ẩm trong ruộng biến động liên tục.
Điều kiện này có thể khiến cây lúa bị vàng lá sinh lý, nhất là trên những ruộng có bộ rễ yếu, đất thiếu thông thoáng hoặc mực nước không được điều tiết phù hợp. Ngành chuyên môn tại Mỹ Thới cũng ghi nhận bệnh đạo ôn lá và cháy bìa lá vi khuẩn là những đối tượng cần đặc biệt theo dõi.
Lúa làm đòng và trổ chịu rủi ro cao nhất
Đến ngày 25/06/2026, xã Thạnh Mỹ Tây đã xuống giống 13.164,59 héc ta lúa Hè Thu, đạt 96,4 phần trăm kế hoạch. Lúa tập trung từ giai đoạn đẻ nhánh, làm đòng đến trổ, với các giống chính gồm OM18 và OM5451.
Đây là thời kỳ quyết định trực tiếp đến số bông, số hạt chắc và năng suất cuối vụ. Lúa làm đòng cần được cung cấp đủ nước và dinh dưỡng, nhưng nếu mưa xuất hiện liên tục, độ ẩm trong tán lá tăng cao sẽ tạo điều kiện cho bệnh đạo ôn lá, cháy bìa lá, đạo ôn cổ bông và lem lép hạt phát triển.
Kết quả thăm đồng tại Thạnh Mỹ Tây cho thấy bệnh đạo ôn lá, cháy bìa lá và lem lép hạt đã xuất hiện, phần lớn ở mức độ nhẹ. Riêng một số ruộng gieo sạ dày và bón thừa phân đạm bị bệnh đạo ôn lá, cháy bìa lá nặng hơn cục bộ.
Trong những ngày cuối tháng 06/2026, thời tiết nắng nóng vào ban ngày, chiều có mưa rào được dự báo tiếp tục tạo điều kiện cho sâu cuốn lá, sâu đục thân, rầy phấn trắng và các bệnh hại bông phát triển. Rầy phấn trắng có khả năng gia tăng trên những trà lúa đang làm đòng hoặc chuẩn bị trổ khi thời tiết duy trì nắng nóng.
Nếu mưa dông kèm gió mạnh xuất hiện đúng lúc lúa trổ, quá trình thụ phấn có thể bị ảnh hưởng. Mưa kéo dài cũng làm hạt phấn giảm sức sống, tăng nguy cơ lem lép hạt và tạo điều kiện để nấm bệnh xâm nhập vào bông lúa.
Ruộng lúa non có lợi thế nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ rầy nâu
Tại vùng Nam Vĩnh An thuộc xã Tân An, đoàn chuyên môn kiểm tra 934 héc ta lúa Hè Thu vào ngày 09/06/2026. Lúa khi đó có độ tuổi từ 5 đến 40 ngày, sinh trưởng tương đối tốt và chưa ghi nhận dịch hại đáng kể.
Đối với những diện tích này, mưa chuyển mùa là yếu tố thuận lợi vì giúp giảm áp lực bơm tưới và hỗ trợ lúa non phát triển. Tuy nhiên, lợi thế chỉ được duy trì khi ruộng không bị ngập sâu và nông dân kiểm soát tốt lượng phân đạm.
Lúa non có mô lá mềm, ruộng thường duy trì độ ẩm cao nên dễ bị rầy nâu, sâu cuốn lá và muỗi hành tấn công. Tại xã Vĩnh Thạnh Trung, cơ quan chuyên môn dự báo một đợt rầy cám có thể nở rộ vào đầu và giữa tháng 06/2026.
Muỗi hành cũng đã được ghi nhận với tỷ lệ gây hại từ 5 đến 7 phần trăm trên đồng ruộng. Đối tượng này tấn công đỉnh sinh trưởng, làm lá đọt phát triển thành dạng ống, khiến cây lúa còi cọc, giảm số chồi hữu hiệu hoặc không thể hình thành bông.
Những ruộng giữ nước quá sâu thường có nguy cơ bị muỗi hành gây hại nặng hơn. Vì vậy, mưa nhiều không chỉ tạo thuận lợi về nguồn nước mà còn đặt ra yêu cầu điều tiết mực nước chặt chẽ hơn trong giai đoạn mạ và đẻ nhánh.
Gieo sạ dày làm tác động của thời tiết trở nên nghiêm trọng hơn
Diễn biến thực tế tại các địa phương cho thấy thời tiết không phải là nguyên nhân duy nhất quyết định mức độ phát sinh sâu bệnh. Những ruộng gieo sạ dày, bón nhiều phân đạm, tán lá rậm và thoát nước kém thường bị ảnh hưởng nặng hơn khi có mưa dông, độ ẩm cao.
Mật độ cây quá dày làm không khí khó lưu thông trong ruộng. Sau mỗi trận mưa, lá lúa giữ ẩm lâu hơn, tạo điều kiện để bào tử nấm nảy mầm và vi khuẩn lây lan. Việc bón thừa phân đạm còn khiến lá lúa mềm, xanh đậm và dễ bị sâu bệnh tấn công.
Ngược lại, những ruộng gieo sạ với mật độ hợp lý, bón phân cân đối và quản lý nước chủ động có khả năng tận dụng tốt lượng mưa đầu mùa. Cây lúa phát triển cân đối, bộ rễ khỏe và ít chịu tác động hơn trước sự thay đổi đột ngột giữa nắng với mưa.
Cần chăm sóc theo tuổi lúa thay vì xử lý đồng loạt
Trong thời gian còn lại của vụ Hè Thu, nông dân cần xác định chính xác tuổi lúa và giai đoạn sinh trưởng trước khi áp dụng các biện pháp chăm sóc. Ruộng lúa non cần chú ý rầy nâu, muỗi hành và sâu cuốn lá. Ruộng đang làm đòng, trổ cần ưu tiên theo dõi đạo ôn cổ bông, cháy bìa lá và lem lép hạt.
Mực nước trên ruộng cần được điều tiết phù hợp, tránh để ngập sâu sau mưa. Không nên bón thêm phân đạm khi ruộng đã xanh tốt hoặc có dấu hiệu nhiễm bệnh. Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật chỉ nên tiến hành khi sâu bệnh đạt ngưỡng cần phòng trừ và phải lựa chọn thời điểm lá lúa đã khô, không có mưa sắp xảy ra.
Thời tiết tháng 06/2026 mang lại nguồn nước cần thiết cho lúa Hè Thu tại An Giang, nhưng cũng làm áp lực sâu bệnh gia tăng ở các trà lúa làm đòng và trổ. Khả năng bảo vệ năng suất phụ thuộc lớn vào việc thăm đồng thường xuyên, quản lý nước linh hoạt, giảm mật độ gieo sạ và bón phân cân đối.