Trong thời điểm chuyển từ cuối tháng 4 sang đầu tháng 5, khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ bước vào giai đoạn đặc biệt khi đồng ruộng vừa kết thúc vụ Đông Xuân và bắt đầu chuẩn bị cho vụ Hè Thu. Khác với các vùng trồng lúa khác trên cả nước, thời tiết nắng nóng kéo dài trong khi chưa có mưa đầu mùa đang khiến toàn bộ quyết định sản xuất phụ thuộc gần như hoàn toàn vào khả năng cấp nước.
Thời tiết hiện tại nắng kéo dài khiến tiến độ xuống giống phụ thuộc nguồn nước
Theo xu thế dự báo của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, khu vực Nam Trung Bộ duy trì trạng thái ngày nắng mạnh, nhiệt độ phổ biến 32 - 35°C, có nơi cao hơn vào buổi trưa, trong khi mưa gần như chưa xuất hiện trên diện rộng. Độ ẩm không khí thấp và cường độ bốc hơi lớn khiến lượng nước trên đồng ruộng suy giảm nhanh trong những ngày liên tiếp.
Thực tế tại các địa phương như Ninh Thuận, Khánh Hòa và Bình Định cho thấy phần lớn diện tích lúa Đông Xuân đã thu hoạch xong, đồng ruộng bước vào giai đoạn làm đất hoặc để trống chờ nước. Một số nơi có điều kiện chủ động nguồn nước đã bắt đầu gieo sạ sớm, nhưng diện tích này chưa lớn và phát triển còn phụ thuộc chặt vào khả năng duy trì nước tưới trong những ngày tiếp theo.
Diễn biến nắng nóng hiện tại không tác động trực tiếp lên cây lúa đang sinh trưởng như ở các vùng khác, mà tác động ngay từ khâu bắt đầu sản xuất. Việc xuống giống sớm trong điều kiện thiếu nước có thể khiến lúa gặp rủi ro ngay từ giai đoạn nảy mầm, trong khi chậm xuống giống lại làm rút ngắn thời vụ và ảnh hưởng đến toàn bộ chu kỳ sinh trưởng của vụ Hè Thu.
Dự báo tháng 5 tiếp tục khô hạn khiến áp lực sản xuất duy trì ở mức cao
Theo xu thế khí tượng, trong tháng 5 khu vực Nam Trung Bộ vẫn duy trì nền nhiệt cao, nắng chiếm ưu thế và mưa chỉ xuất hiện cục bộ, chưa đủ để cải thiện đáng kể nguồn nước trên diện rộng. Sự chậm trễ của mưa đầu mùa khiến áp lực thiếu nước tiếp tục kéo dài trong giai đoạn đầu vụ Hè Thu.
Trong bối cảnh đó, những khu vực có hệ thống hồ chứa và điều tiết nước ổn định sẽ có lợi thế rõ rệt trong việc triển khai sản xuất, trong khi các vùng phụ thuộc nguồn nước tự nhiên hoặc cuối nguồn kênh mương sẽ phải cân nhắc kỹ giữa việc xuống giống và khả năng duy trì nước trong suốt vụ. Sự chênh lệch này khiến tiến độ sản xuất giữa các địa phương trong cùng khu vực có thể khác biệt đáng kể.
Diễn biến thời tiết từ nay đến hết tháng 5 tại Nam Trung Bộ không đặt ra bài toán về sinh trưởng của cây lúa trên đồng, mà tập trung hoàn toàn vào khả năng bắt đầu một vụ sản xuất mới trong điều kiện nắng nóng kéo dài và nguồn nước hạn chế.